نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: مقالات مختلف درباره استان مازندران
نمایش از 10 فروردين 1395 بازدید: 59
پرینت

بازیابی هویت بومی و نقش آن در بقاء استمرار فرهنگ بومی مازندران

سيد قاسم حسني

مازندران منطقه‌ای است که دارای تاریخ کهن از روزگاران گذشته است. با توجه به جغرافیا و محیط و اقلیم آن فرهنگی شکل گرفته که جدای از این محیط و طبیعت نیست. مردم منطقه سالیان سال با همین فرهنگ و محیط توانستند خود را با این خطه سازگار کنند. بوم و محیط مازندران فرهنگی را به‌وجود آورده که همة دلالت‌های یک فرهنگ بودن را در خود داراست. حال سؤال اساسی این است که فرهنگ بومی مازندران با توجه به قدمت زمانی و مکانی چگونه می‌تواند در دنیای معاصر که دنیایی مدرن و پست مدرن است و در فرایند جهانی‌شدن پایدار بماند و در فرهنگ ملی و جهانی مستحیل نشود: برای حفظ و بقای آن اتصال فرهنگ بومی به چارچوب هویت بومی از عمده‌ترین راه‌کارهای اجتماعی است. معمولاً حفظ فرهنگ به‌وجود هویت بستگی دارد مردمی که جایگاه خود را در قالب‌های هویتی شناسایی نکنند، فرهنگ آن نیز به رکود منجر می‌شود؛ با توجه به سال‌های اخیر این‌گونه احساس می‌شود که فرهنگ بومی مازندران که همه دلالت‌های فرهنگی خود را داراست تحت تأ‌ثیر فرهنگ ملی، فرهنگ جهانی؛ نتوانسته در قشرها و نسل‌های امروزین جایگاه مناسب هویتی پیدا کند به همین دلیل پرداختن به بازیابی هویت بومی از لحاظ نظری می‌تواند راهکارهای حفظ فرهنگ بومی را نشان دهد. مقاله حاضر در صدد بررسی بازیابی هویت بومی از طریق همین فرهنگ بومی است که می‌تواند هویت خاص خود را به‌وجود آورد. البته ما بر آن ادعا نداریم که هویت بومی وجود ندارد اما با توجه به زمینه فرهنگی نگارنده و با توجه به نگاه انسان‌شناختی احساس می‌شود هویت بومی فرهنگ مازندران کم‌رنگ‌تر است. این مسأله همان‌طور که گفتم در قشر و نسل امروزین بیشتر احساس می‌شود.
کلید واژه‌ها: فرهنگ بومی، هویت بومی، دلالت‌های توپولوژیک، هویت ضخیم, هویت رقیق، خمیره فرهنگی، بازسازی هویت

مقدمه و طرح مسأله

ادامه مطلب: بازیابی هویت بومی و نقش آن در بقاء استمرار فرهنگ بومی مازندران
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: مقالات مختلف درباره استان مازندران
نمایش از 10 فروردين 1395 بازدید: 57
پرینت

جشن‌ها و اعیاد در استان مازندران

محتویات  
۱ عيد فطر
۲ جشن نيمه شعبان (شب برات)
۳ هفده ربيع‏الاول
۴ جشن ميلاد حضرت فاطمه عليهاالسلام
۵ عيد غدير
۶ عيد قربان
۷ سفره‏هاى نذرى
۸ سفره حضرت ابوالفضل عليه‏السلام
۹ سفره حضرت امام زمان(عج)
۱۰ سفره حضرت موسى بن جعفر عليه‏السلام
۱۱ سفره حضرت فاطمه عليهاالسلام
۱۲ سفره حضرت على عليه‏السلام
۱۳ سفره حضرت رقيه عليهاالسلام
۱۴ سفره بى بى جور
۱۵ سفره حضرت زين العابدين عليه‏السلام
۱۶ جشن نوروز
۱۷ سيزده بدر
۱۸ آئين سنتى 26 عيد ماه
۱۹ جشن تير ماه سيزه شو
۲۰ شب يلدا
۲۱ جشن تكليف
۲۲ مراسم ازدواج
۲۳ مراسم پاتختى
۲۴ منابع
عيد فطر

بر اساس يكى از سنت‏هاى رايج، معمولاً مردم در آخرين شب از ماه مبارك رمضان نزد امامان جماعات مساجد و نمايندگان مراجع عالى قدر رفته و از آنان رؤيت هلال ماه شوال را استفتاء مى‏كنند كه پس از شنيدن جواب مثبت و مسلم شدن حلول عيد سعيد فطر با پخش خرما و شيرينى بين مردم به استقبال عيد سعيد فطر مى‏روند. از فضيلت‏هاى شب و روز عيد فطر، قرائت دعاهاى ختم قرآن، وداع ماه مبارك رمضان، دعاى ابو حمزه ثمالى، شب زنده‏دارى و انجام اعمال ويژه شب عيد فطر است.

ادامه مطلب: جشن‌ها و اعیاد در استان مازندران
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: مقالات مختلف درباره استان مازندران
نمایش از 03 آذر 1394 بازدید: 105
پرینت

آشنایی با استان مازندران

استان مازندران با حدود ۲۴ هزار کیلومتر مربع مساحت بین ۴۷ دقیقه تا ۳۸ درجه و ۵ دقیقه عرض شمالی و ۵۰ درجه و ۳۴ دقیقه تا ۵۶ درجه و ۱۴ دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار گرفته است.دریای مازندران در شمال، استان تهران، سمنان و قزوین در جنوب و استان‌های گیلان و گلستان به ترتیب در غرب و شرق آن قرارگرفته است.براساس آخرین تقسیمات کشوری با توجه به تفکیک استان گلستان از استان مازندران، این استان درحال حاضر با مرکزیت ساری دارای 16 شهرستان به نام‌های آمل، بابل، بابلسر، بهشهر، تنکابن، جویبار، چالوس، رامسر، سوادکوه، قائمشهر، گلوگاه، محمودآباد، نکا، نور و نوشهر است و دارای51 شهر،44 بخش، 113 دهستان و 3697  آبادی می‌باشد.

جغرافیای تاریخی استان

درباره تاریخ باستانی استان مازندران اطلاع زیادی دردست نیست و اساسا وضع اقلیمی آن اجازه نمی‌دهد ابنیه وآثار معماری پایدار بمانند. درجلگه های ساحلی مازندران آثار معتبری از ادوار قبل از اسلام به دست نیامده وحتی از شهرهای معتبر صدر اسلام (دوره‎‎ پادشاهان طبرستان ودیلم) هم به جز آمل وساری یادگاری بجانمانده است.بعداز غلبه آریایی‌های مهاجم ومهاجرت بومیان، ساکنان جدید پس از مدتها ظاهر زیرفرمان هخامنشیان قرار گرفتند. درکتیبه بیستون سرزمین مازندران به نام پشتخوارگی ودر اوستا پزشخوارگر آمده است وبه نظرمیرسدکه مازندران جزو قلمرو اشکانیان بوده است.هم زمان بافتوحات مسلمانان از سلسله های پادوسبانان، آل باوند و افراسیابیان نام برده شده است که در طبرستان یاقسمتی ازآن حکومت می کرده اندو استقلال نسبی داشته اند. مورخان درباره‎ اولین حمله‎ مسلمین به طبرستان وحدت نظرندارند.بنابه قول عده ای ازنویسندگـان درسال 30 هجری قمری ـ زمان خلافت عثمان ـ اولین بار سعد بن عاص حاکم کوفه درصدد فتح طبرستان برآمد و سرانجام سواحل طبرستان، رویان ودماوند رابه تصرف خود درآورد.

درزمان مروان بن محمد(132ـ 126 هـ .ق) آخرین خلیفهْ بنـی - امیه ،اهالی طبرستان علیه حکام عرب سربه شورش برداشتند. دردوره‎‎‎ خلافت ابوالعباس سفاح (136 ـ132 هـ .ق ) اولین خلیفه عباسی ـ یکی از عاملان وی رهسپار طبرستان شد وبا اهالی آن منطفه از طریق صلح و مدارا کنارآمد، لیکن دردورهْ ـ خلافت ابوجعفر منصور (158 - 136 هـ. ق) دومین خلیفه عباسی مردم طبرستان برای چندمین بار سر بـه شورش برداشتند. سرانجام طبرستان کاملاُ تحت اطاعت اعراب درآمده ولی بعد ازآن نیز در سرزمین طبرستان مانند سابق ،مسکوکاتی باخط پهلوی ضرب شد. سرانجام درسال 167 هجری قمری ونداد هرمز لا سلسله مستقلی در طبرستان تاسیس کرد.

ادامه مطلب: آشنایی با استان مازندران
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: مقالات مختلف درباره استان مازندران
نمایش از 27 آبان 1394 بازدید: 105
پرینت

ویژگی های فرهنگی استان مازندران

فرهنگ مردم مازندران
زبان، گویش و لهجۀ مردم مازندران
گویش طبری (مازندرانی) که از گویش های کهن ایران است، زمانی متعلق به یکی از حوزه های پربار زبانی کرانه های جنوبی دریای خزر و بخش گسترده ای از شمال ایران بوده است. این گویش به علت تغییرات آوایی به وجود آمده در برخی از واژه ها، به لهجه های گوناگون تبدیل شده است. حضور تیره ها و طوایف مهاجر به منطقه، به ویژه مناطق جلگه ای و ازدواج مردم بومی با مهاجران و همچنین گستردگی رفت و آمدهای بومیان با مردم سایر مناطق استان و کشور رواج گستردهٔ رسانه های گروهی متکی به زبان امروزی پارسی و نفوذ واژگان نواحی هم جوار در محاوره های مردم، گویش جلگه ها را با دگرگونی های آشکاری نسبت به چند دههٔ قبل همراه ساخته، اما این تغییرات در میان کوه نشینان شمالی البرز مرکزی، کمتر به چشم می خورد. در واقع گویش مازندرانی در این منطقه اصیل تر و پربارتر باقی مانده است. زبان قدیم اهالی قسمت جنوبی دریای خزر و جبال طبرستان، پهلوی بوده و به این زبان تکلم می کردند و در حال حاضر هم در زبان مردم آن سامان کلمات و لغات بسیار است و بلکه می توان گفت نیمی از تمام کلمات و لغات آنها پهلوی است. هم اکنون گویش های مختلفی در زبان مردم مازندران رایج است که بررسی های انجام شده وجود ۱۴ گویش و زبان مختلف شامل مازندرانی، فارسی، ترکی، بلوچی، ترکمنی، کردی، زابلی، تاتی، عربی، گوداری، روسی، کتولی، افتری و لری را در این منطقه روشن می سازد که این خود دلیل مهاجرت های زیادی است که در این ناحیه و این استان صورت گرفته ولی به طور کلی زبان اصلی این استان فارسی با گویش مازندرانی است.

شعر در مازندران

ادامه مطلب: ویژگی های فرهنگی استان مازندران
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: مقالات مختلف درباره استان مازندران
نمایش از 19 آبان 1394 بازدید: 60
پرینت

کلمات مختلف در زبان شیرین مازندرانی و نوع گویش به همراه معنای پارسی

پرنده گان و حیوانات

پیت کله : pit keleh : جغد
میچکا : michka : گنجشک
وک : vak : قورباغه
تلا : telah : خروس
مارکک : markek : مرغ مادر
سیکا : sika : اردک
نیمچه : nimcheh : جوجه
آروسک گل : arosek gal : نوعی موش بزرگ
گل: gal : موش
مر : mar : مار
کوز : kavez : لاک پشت
کندو : kando : زالو
شال : shal : شغال
بامشی : bameshi : گربه
کچ کج : kej kej : مرغ مادر که به همراه جوجه ها باشد
گو : goo : گاو
گوگزا : goo geza : گوساله
گومش: goomesh : گاو میش

ادامه مطلب: کلمات مختلف در زبان شیرین مازندرانی و نوع گویش به همراه معنای پارسی
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: مقالات مختلف درباره استان مازندران
نمایش از 19 آبان 1394 بازدید: 87
پرینت

نام ماهی ها به زبان مازندرانی

ادامه مطلب: نام ماهی ها به زبان مازندرانی
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: مقالات مختلف درباره استان مازندران
نمایش از 19 آبان 1394 بازدید: 152
پرینت

نام پرندگان به زبان مازندرانی

ادامه مطلب: نام پرندگان به زبان مازندرانی
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: مقالات مختلف درباره استان مازندران
نمایش از 19 آبان 1394 بازدید: 66
پرینت

مراسم محلی مازندران

سقانفار
سقانفار سقانپار یا سقاتالار آلونک‌ها یا اتاقک‌هایی هستند که در استان مازندران در شمال ایران برای استفاده‌های گوناگون ساخته می‌شوند. سقانفارها که بیشتر در کنار حسینیه‌ها، مساجد یا محوطه گورستان‌ها ساخته می‌شدند معمولاً موقوفه ابوالفضل بودند که ثروتمندان از آن برای شرکت در مراسم سوگواری استفاده می‌کردند. قسمت بالای این مکان محل قرارگیری نوحه‌خوان بوده‌است و در قسمت پایین به مردم چای داده می‌شد. به این وسیله متولیان مراسم عزاداری سعی می‌کردند به این وسیله شرایط حضور مردم در بیرون مسجد و حضور آنها برای برگزاری مراسم را به نوعی فراهم سازند.[۲] طبقه زیرین گاهی بنای محصور و گاه تشکیل شده از پایه‌های قطور چوبین است. سقانفارها با مواد و مصالح چوبی ساخته می‌شود و عمده کارکرد این بناها که به یاد ابوالفضل (ملقب به سقای دشت کربلا) ساخته شده‌اند در ایام ماه محرم و عزاداری‌های مربوط به این ماه‌است. سقانفارها که معمولاً دو طبقه‌اند، از طریق پلکان‌های چوبی از پایین به طبقة بالا راه دارند. طبقه اول آن مکانی است که معمولاً زنان محلی در آن جمع شده و عزاداری می‌کنند. و در طبقه دوم هم مردان در طول شب‌های عزا و دهه اول ماه محرم به عزاداری می‌پردازند. از معروف‌ترین سقانفارهای مازندران می‌توان به «کیجا محله» در شهر بابل، «شیاده» و کبریاکلا در اطراف بابل و آهنگرکلا، زرین‌کلا و هندوکلا در آمل اشاره نمود. گونه‎ای از این بنا که ساده و فاقد تزئینات است، در کشتزارها ساخته می‌شود و محل پاسداری از محصولات است. این نوع خاص به «ساق‌نفار» معروف بوده و نگهبان که «شوپه» (شب پا) نام دارد، در بلندای آن نشسته و به ایجاد صدای بلند با کوبیدن بر تشت می‌پردازد و حیوانات را فراری می‌دهد.

تیرماه سیزده

ادامه مطلب: مراسم محلی مازندران
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: مقالات مختلف درباره استان مازندران
نمایش از 19 آبان 1394 بازدید: 64
پرینت

نوروز مازندران با آداب و سنن خاص خود دیدنی است

 آيين باستاني و رستاخیز بزرگ طبيعت است كه در آن هر قوم و قبيله‌اي با توجه به آداب و رسوم خاص خود به برگزاري جشن و سرور مشغول مي‌شود.
نوروز آيين باستاني ايرانيان، جشن شكوفايي زمين و رستاخيز بزرگ طبيعت است كه چوب خشكيده زمستان را به درختي تنومند و پرشكوفه در بهار تبديل مي‌كند.
نوروز با خود بهار را می اورد و این فصل زیبا با حيات و نوآوري توام است و سرزندگي و سرسبزي را به ارمغان مي‌آورد.
با فرارسيدن نوروز هر قوم و قبيله‌اي در ايران اسلامي آداب و رسوم خاصي دارد و به هر نحوي مي خواهد در جشن سرسبزي طبيعت و حيات پرشور زمين شريك باشد.
زمين خاكي مرده با بهار نفس تازه مي‌گيرد و خود را از ركود به اوج ‌رسانده شادي و سرزندگي خود را بين همه موجودات تقسيم مي‌كند.
هر قومي در كشور سعي دارد آداب و رسوم ناب بهاري خود را براي شناساندن و معرفي به ديگران تبليغ كند ولي با آمدن بهار در سرزمين علويان عطر خوش نرگس و ونوشه(بنفشه) صحرايي هر فردي را متوجه بهار مي‌كند.
آيين كهن بومي و آداب و رسوم هر منطقه‌اي هويت مردم آن سرزمين را تبيين مي كند و به زندگي بشري معنا مي بخشد.

* نوروزخواني؛ نجواي قديمي مردم خطه شمال كشور

ادامه مطلب: نوروز مازندران با آداب و سنن خاص خود دیدنی است
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: مقالات مختلف درباره استان مازندران
نمایش از 19 آبان 1394 بازدید: 85
پرینت

آداب و رسوم عید نوروز در مازندران

نوروز خواني 

نوروز خوانان معمولا" پانزده روز قبل از فرا رسيدن عيد نوروز به داخل روستاها مي آيند و با خواندن اشعار در مدح امامان ترانه هاي محلي، طليعه سال نو را به آنان مژده مي دهند. نوروز خوانان چند نفر هستند كه يك نفر اشعار را مي خواند، يك نفر ساز مي زند،نفر ديگر كه به آن كوله كش( باركش ) مي گويند به در خانه هاي مردم مي رود و مي خواند:
بادبهارون بيمو / نوروز سلطون بيمو/ مژده دهيد به دوستان / گل به گلستون اومد / بهار آمد بهار آمد خوش آمد/ علي باذولفقار آمد، خوش آمد/ نوروزتان نوروز ديگر / شما را سال نو باشد مبارك صاحب خانه نيز با دادن پول، شيريني ، گردو، تخم مرغ و نخود، و كشمش از آنان پذيرايي مي كند .

چهارشنبه سوري :

از مراسم به جامانده در ايران زمين، چهارشنبه سوري است كه در پايان چهارشنبه هر سال برگزار مي شود. صبح روز چهارشنبه آش هفت ترشي، درست مي كنند. آشي كه هفت نوع ترشي مانند آب نارنج، آب ليمو، آب انار، سركه، گوجه سبز، و اب از گيل در آن مي ريزند و بعد از آماده شدن بين همسايه ها پخش مي كنند غروب روز مي خوانند با ارزوي شادي و خوشي براي خود و خانواده خود از روي آتش مي پرند. آنها مي خوانند :
چهارشنبه سوري كمي پارسال دسوري كمي، امسال دسوري كمي

عيد نوروز :

ادامه مطلب: آداب و رسوم عید نوروز در مازندران
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: مقالات مختلف درباره استان مازندران
نمایش از 04 اسفند 1393 بازدید: 206
پرینت

نگاهی به آداب و رسوم ازدواج در مازندران

 ازدواج از بهترین سنت‌های دینی است که در دین مقدس اسلام از اهمیت بسزایی برخوردار می باشد. از نظر قرآن ازدواج مایه آرامش روح و روان آدمی است که از نشانه‌های رحمت و بزرگی خداوند محسوب می‌شود.

ازدواج در هر منطقه‌ای با آداب و رسومی برگزار می‌شود که در مازندران نیز با رسومی همراه است که در این گزارش به برخی از آداب و رسوم ازدواج مازندران اشاره می‌شود.

منطقه مازندران، مراسم عروسی یا ازدواج در مازندران خواستگاری از دختر توسط اقوام نزدیک داماد صورت می‌گیرد و بعد از رضایت خانواده عروس فردای آن شب غذا و شیرینی تهیه دیده برای خانواده عروس می فرستند.

اره گیرون

ادامه مطلب: نگاهی به آداب و رسوم ازدواج در مازندران
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: مقالات مختلف درباره استان مازندران
نمایش از 04 اسفند 1393 بازدید: 188
پرینت

از خواستگاری تا ازدواج؛ مراسم محلی مازندران

خواستگاری از دختر توسط اقوام نزدیک داماد صورت می گیرد. بعد از رضایت خانواده عروس فردای آن شب غذا و شیرینی تهیه دیده برای خانواده عروس می فرستند.

برای مراسم  اره گیرون یا سهمان بله برون به خانه عروس می روند و با دادن انگشتر به عروس در واقع او را برای پسر شان نشان می کنند.
در همان شب بله برون میزان شیربها ( زر) را نیز معین می کنند بعد از این مراسم دوران نامزدی آغاز می شود که معمولا" از 6 ماه تا 2 سال طول می کشد.چند روز مانده به عروسی مقدمات آن را فراهم می سازند. به خرید می روند و برای عروس داماد پیراهن، پارچه، و ... می خرند.برای دعوت کردن مردم به عروسی زنی را به عنوان خبر گیر به خانه های مردم می فرستند تا همگی را برای عروسی دعوت نماید.یک روز قبل از جشن از خانه داماد تمام مخارج جشن عروسی از قبیل برنج، مرغ، گوشت، روغن به نام خرج بار، را بار اسب می کنند و همراه چند گوسفند پای کوبان به خانه عروس می فرستند مردم نیز کمک هایی به نام سوری در مجمع های مسی گذاشته و روی ان را با پارچه های رنگی می پوشانند و آن را بر سر گرفته به خانه داماد می برند.

ادامه مطلب: از خواستگاری تا ازدواج؛مراسم محلی مازندران
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: مقالات مختلف درباره استان مازندران
نمایش از 13 بهمن 1393 بازدید: 169
پرینت

جاذبه های گردشگری استان مازندران به تفکیک شهر ها

  ساري

پناهگاه حيات وحش دشت ناز و دودانگه و چهار دانگه
ساحل خزر آباد (فرح آباد)
پناهگاه حيات وحش سمسكنده
سد سليمان تنگه
پارك جنگلي شهيد زارع
برج رسكت
مجموعه تاريخي فرح‌آباد
مسجد جامع ساری
خانه قديمي كلبادي
حمام وزيري
امام‌زاده عباس
برج‌سلطان‌زين‌العابدين
آب‌ انبار ميرزا مهدي
آب انبار نو
خانه قديمي كلبادي

ادامه مطلب: جاذبه های گردشگری استان مازندران به تفکیک شهر ها
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: مقالات مختلف درباره استان مازندران
نمایش از 11 بهمن 1393 بازدید: 224
پرینت

لباس محلي مازندراني

تن پوش زنان

شليته يا چرخي شلوار، تمبون قمبلي :

دامن پرچين و كوتاهي است از جنس پارچه ابريشمي و كتان هاي ظريف يك رنگ كه معولا" دورادور لبه پايين آن را با نوار سياه رنگي تزيين مي كردند و به آن سياهيك مي گويند.در تنديس هاي به دست آمده از دور اشكانيان مجسمه زني با شليته اي بلند و پيراهني نيمه كوتاه وجود دارد. در حال حاضر از شليته اي هنگام جشن ها و براي رقص ها ي محلي استفاده مي شود.

تمبان تنگه تمبان يا پشمبال :

نوعي شلوار با الگوي ساده به رنگ تيره معمولا" از جنس پارچه اي سنتي كرباس و يا از جنس پارچه هاي تهيه شده از بازار به نام دبيت حاج اكبري است.در چين كمر تمبان به جاي كش، نوار بلند كتاني يا كج استفاده مي شود.

نيم ساق :نيم ساق هم نوعي شلوار تنگ به رنگ هاي سبز ، سفيد يا سرخ از جنس ابريشم يا مخمل است كه آن را معمولا" دختران و زنان جوان در زير پيراهن مي پوشند..

جومه:پيراهن و دامن يك سره از شانه تا زير زانو است جنس اين پيراهن معمولا" كتان يا چيت است. نيم تنه:اين جليقه به شكل جليقه هاي مردانه با يقه هفت يا گرد و جلو باز است و چند دكمه مي خورد . قسمت جلويي آن از پارچه پشمي و پشت آن آستري است .گاه جليقه را از جنس مخمل سرخ يا زرد و آراسته به سكه و پول هاي قديمي تزيين مي كنند در محل هزار جريب به اين جليقه سيمپوش مي گويند.

 

ادامه مطلب: لباس محلي مازندراني
 

صفحه1 از2

<< شروع < قبلی 1 2 بعدی > پایان >>

بانک اطلاعات دارو - داروشناسی

آشنایی با انواع داروها

عوارض انواع داروها و....

 -----------

ورود

حاضرين در سايت

ما 211 مهمان و بدون عضو آنلاین داریم

برای حمایت از ما امتیاز دهید