نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: مقالات مختلف درباره شاهنامه فردوسي
نمایش از 10 خرداد 1393 بازدید: 248
پرینت

تجلي ميترائيسم در شاهنامه (1)

نويسنده:حسن امامي*


چکيده
 
آرياييان در مهاجرت بزرگشان از موطن اوليه، با خود عقايد و افکاري به ارمغان آوردند که با عقايد اقوام ساکن در ايران درآميخت. آنان در ابتدا عناصر طبيعي را مي پرستيدند و خدايان گوناگوني داشتند. چون زرتشت در ايران پا به عرصه ي هستي گذاشت و ديني نو که به نيروهاي دوگانه خير و شر بود بنيان نهاد تمامي افکار و عقايد گذشته را رد کرد و اگر هم چيزي از آن در انجمن گاهاني خود پذيرفت، بس ناچيز بود.
يکي از خدايان باستاني ايران مهر يا ميترا، ايزد پيمان است. اين ايزد يکي از ممهترين و با نفوذترين ايزدان است. بعدها به علت مقاومت زياد بر خي از باورها و انديشه هاي پيشين، زرتشتيان مجبور شدند برخي از عناصر اديان گذشته را بپذيرند. مهريشت يکي از مهمترين و قديمي ترين قسمتهاي اين بخش از اوستاست که به ستايش مهر اختصاص دارد.
واژه هاي کليدي: مهرپرستي، باورشناسي، شاهنامه، اديان ايران باستان، دين و اساطير.
نفوذ و تعاليم و آيينهاي مهري در ادبيات دوره ي ميانه و دوره هاي بعد از آن کاملاً مشهود است. صوفيان تعاليم رازآميز خود را از همين مهرپرستان اقتباس کرده اند. ادبيات صوفيانه ي ايران آکنده از ستايش مي و باده است تا بدان حد که صوفيان خود را باده پرست مي خواندند و باده پرستي کما بيش برابر شده بود با خداپرستي. در اين مقاله، سعي بر آن است که رد پاي مهرپرستي در ماجراي رستم در شاهنامه، کتاب و رجاوند ادب فارسي، بررسي گردد. جنگ رستم و اسفنديار در شاهنامه ريشه ديني دارد. اسفنديار و خاندان گشتاسب به دين جديد- زرتشتي گرويده اند ولي خاندان زال بر رسم و آيين گذشته پافشاري مي کنند و همين تضاد عامل جنگ رستم و اسفنديار است. در واقع خاندان زال نماد آيين گذشته اند و گشتاسب نماينده ي دين زرتشتي.

ادامه مطلب: تجلي ميترائيسم در شاهنامه (1)
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: مقالات مختلف درباره شاهنامه فردوسي
نمایش از 10 خرداد 1393 بازدید: 305
پرینت

تجلي ميترائيسم در شاهنامه (2)

 نويسنده:حسن امامي*

ديديم که يکي از دستورات سيمرغ، مست کردن رودابه با مي هنگام زادن رستم است:

نخست به مي ماه را مست کن
زدل بيم و انديشه را پست کن

شراب در آيين مهر، از اهميت والايي برخوردار است چنان که مسيحيت که خود سخت تحت تأثير مهر پرستي مي باشد "مي" را از همين آيين قرض گرفته است و د رواقع جمله اي که از قول عيسي نقل مي شود «شراب خون من است» همان ديدگاه مهري قضيه است. رستم در جاي جاي شاهنامه با "مي" به بزم مي نشيند و با "مي" دمساز است. هستي و نيستي رستم با "مي" در آميخته است. شراب در تولد او نقشي کليدي بازي کرده است. در ماجراي رستم و اسفنديار دوباره اين کارکرد شراب هويدا مي شود. شيشه ي عمر اسفنديار با گزي که در آب رز پرورده شده، در هم مي شکند:

بزه کن کمان را و اين چوب گز
بدين گونه پرورده در آب رز

آب چشم او راست کن هر دو دست
چنان چون بود مردم گز پرست (1)

«بنداري و موهل، آب رز را به همان شراب معني کرده اند. البنداري آن را به "سلاف الخمر" و موهل به vinترجمه کرده است. در اين ميان بخصوص تشخيص بنداري که قديمي ترين مفسر و مترجم شاهنامه است اعتبار خاصي دارد، موهل هم از اين جهت شريک اشتباه نشده است که تحت تأثير فرهنگ نويسان قرار نگرفته و استنباط روشن و مستقيم خود را به کار برده است»(2) چون گز در آب رز پرورده کار خود را مي کند و نظر کرده ي زرتشت را بر خاک مي افکند و چون گز بر چشمان اسفنديار فرود مي آيد» "فره" از او جدا مي شود:

ادامه مطلب: تجلي ميترائيسم در شاهنامه (2)
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: مقالات مختلف درباره شاهنامه فردوسي
نمایش از 10 خرداد 1393 بازدید: 136
پرینت

سيماي زن در شاهنامه فردوسي و ايلياد و اديسه هومر (1)

نويسنده:رقيه نيساري تبريزي

 چکيده :
حضور زناني مثل سودابه ،منيزه ،رودابه ،فرنگيس ،گردآفريد و ...
در شاهنامه ،لطافت ،احساس ،روح و عشق به حوادث شاهنامه بخشيده است و فردوسي در اکثر داستان ها آنها را با مقامي ارجمند و والا و سيماي دلپسند نمايانده است .
وطن پرستي ،آزادگي ،شجاعت ،خردمندي ،مناعت ،متانت ،پاکي و کلاً شخصيت انساني ،آراستگي ظاهر و اخلاق نيکوي آنها صفاتي هستند که آنها را بتر از زنان حماسه هاي ديگر جهان نمايانده است .
البته گاهي نيز نابکاري و هوسراني هاي زنان معدودي مثل سودابه نتايج شومي به بار آورده و باعث شده که آن فرد مورد سرزنش و مذمت قرار گيرد فلذا نمي توان اين را حکم کلي دانست و شاهنامه را کتابي ضد زن ناميد .
مقايسه زنان برتر دو حماسه ي بزرگ ايراني اين نکته را باي ما روشن مي کند که حميت ،نجابت ،وفاداري ،فرزند دوستي ،وقار زنان و ...در شاهنامه آنان را از همه زنان ديگر حماسه ها چهره اي برجسته تر و انساني تر بخشيده و زن مثل ديگر مظاهر انساني آن کتاب والايي و کمال دارد .در حالي که در آثار هومر علي رغم نظر موافقي که هومر درباره زن دارد و او را همگام با مردان مي شمارد ومهرباني ،زيبايي و شکيبايي آنها را مي ستايد اما در واقع در ايلياد ،بويژه در اديسه زنان با سيماي پريده رنگ و کم اهميت در حوادث حضور دارند و اغلب نقش انگيزاننده حوادث و جنگ ها را دارند و اين نکته اي است که بسياري از صاحب نظران با آن موافقند .
و همين عامل باعث مي شود که در مواردي نيز هومر زنان را مورد طعن و ملامت قرار مي دهد و با لحني تلخ تر و گزاينده تر درباره ي آنان سخن بگويد .
مقدمه :
ادبيات هر قومي فرهنگ آن قوم و بيانگر طرز نگرش آن قوم به هستي مي باشد و در حقيقت هويت هر جامعه در ادبيات آن متجلي مي گردد.

ادامه مطلب: سيماي زن در شاهنامه فردوسي و ايلياد و اديسه هومر (1)
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: مقالات مختلف درباره شاهنامه فردوسي
نمایش از 10 خرداد 1393 بازدید: 173
پرینت

 

سيماي زن در شاهنامه فردوسي و ايلياد و اديسه هومر (2)

 نويسنده:رقيه نيساري تبريزي

سيماي زن در ايلياد و اديسه ي هومر
اگر چه زنان در حماسه هاي بزرگ جهان نقش بنيادين دارند ،اما در واقع در ايلياد هومر ،سيماي زن پريده رنگ و کم اهميت است .زن در ايلياد آتش فاجعه را بر مي افروزد و خود کنار مي نشيند ،از جمله ي اين زنان هلن است که زيبايي شوم او جنگها مي آفريند و بسياري را به کشتن مي دهد ،او زن منلاس يوناني است که خانه و شوهر خود را ترک مي گويد و به همراه پاريس ،روانه شهر تروا مي شود ،يونانيان براي گرفتن انتقام منلانس و رفع توهيني که به سرزمين آنها شده به تروا لشکر مي کشند ،با مطالعه اين داستان در کتاب ايلياد هومر ،تاخودآگاه به ياد سودابه مي افتيم که بانگيزنده جنگ بين ايران و توران است ،به سبب هوسراني او سياوش از ماندن در قصر پدر بيزار شد و باي رفع اتهام داوطلب جنگ با افراسياب شد و ناگزير شد که به توران زمين پناهنده شود و آنگاه جان از کف بدهد و جنگ بزرگ ايران و توران درگيرد ،در نتيجه ،جنگ تروا و جنگ ايران توران بر سرکين خواهي سياوش ،اين خصيصه مشنرک را دارند که هر دو به سبب وجود زني برانگيخته مي شود ،و هزاران تن در اين جنگها کشته مي شوند .
مقايسه زنان برتر حماسه هاي ايراني و يوناني :
(نوزيکائاو منيژه):
منيژه ،دختر افراسياب ،چون بيژن را مي بيند ،دلداده او مي شود ،با ترفند و حيله و با همدستي دختران زيبا روي او را به بزم خود فرا مي خواند و دور از چشم پدر با مردي بيگانه که از کشور دشمن به خاک آنها آمده است ،هم صحبتي مي کند و عاقبت نيز او را به کاخ خود مي برد ،بعد از اينکه پدر از ماجرا مطلع مي گردد ،بيژن را در چاهي زنداني مي کند و منيژه پرستار او مي گردد ،تا اينکه به دست رستم پهلوان نام آور شاهنامه ،بيژن از بند افراسياب رهائي مي يابد و به همراه منيژه روانه ايران مي گردند .

ادامه مطلب: سيماي زن در شاهنامه فردوسي و ايلياد و اديسه هومر (2)
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: مقالات مختلف درباره شاهنامه فردوسي
نمایش از 10 خرداد 1393 بازدید: 220
پرینت

    پژوهشی در باره شـاهـنـامه فردوسی

ما آنچیزی نیستیم ، که ساخته اند

ما آنچیزی میشَـویم ، که میجوئیم

ما خدائی را میجوئیم که آب روانست، و تخم هستی ما، آنرا شب و روز مینوشد، تا بروید و درفرازش ، خوشه بینش شود ، وتا ازمکیدن این آب، تخم هستی ما ، بروید و دراین گیتی بهشت ازما برآید، و سراپایمان ، خنده شود . تا ازخنده وشاد شدن ، گوهرما و اوباهم، زیباشود ، تا باهم اصل زیبائی  باشیم .ما خدائی را میجوئیم که درهم به پیچیم ، مانند پیچه به تنه درخت ، تا باهم ، اصل زیبائی و هم آهنگی وجشن و بینش باشیم . جائی ترس و بیم هست، که خدا و انسان، همآغوش و جفت و آمیخته باهم نیستند . از بریدگی خدا ازانسان، زشتی و بیم درگیتی، پیدایش می یابد . انسان ، زشت میشود، چون دراین بریدن ، گناهکارمیشود، و خدا ، زشت میشود، و میترسد که صورت خود را بنماید و ازانسان ، زشت تصویر گردد .هنگامی خدا از انسان، بریده میشود، خدا ، تبدیل به خالق ومعبود ، و انسان، تبدیل به مخلوق وعبد میشود ، و دیگر،« یارهمدیگر» نیستند، و با این بریدگی ازهم ، زشتی ودوزخ، پیدایش می یابد، که پیکر یابی « بیم وترس» است ، وهردو ازهم میترسند وازهمدیگر میگریزند . یکی منکرخدا میگردد ، تا ازاو، آزادی بیابد، و دیگری ، قدرت انحصاری میطلبد، تا انسان را بزنجیروبند بکشد .هنگامی خدا از انسان بریده و پاره کرده شد، و ناهمسرشت شدند، گناه و بیم و دوزخ ، پیدایش یافت . آنگاه خدا، از دنیا بریده شد، دنیا زشت وفانی شد ، و بهشت ازدنیا ، تبعید گردید ، ونیازبه ایمان آوردن به غیب بود .آنگاه که خدا را ازانسان بریدند، انسان دررنج و کین ورزی هبوط کرد وگناهکارشد،و خدا،محکوم به خودپرستی وقدرتپرستی و انحصارکردن قدرت به خود شد .

 

ادامه مطلب: پژوهشی در باره شـاهـنـامه فردوسی
 

بانک اطلاعات دارو - داروشناسی

آشنایی با انواع داروها

عوارض انواع داروها و....

 -----------

ورود

حاضرين در سايت

ما 316 مهمان و بدون عضو آنلاین داریم

برای حمایت از ما امتیاز دهید