نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: روان شناسي اسلامي
نمایش از 10 بهمن 1393 بازدید: 193
پرینت

دیدگاه اسلام در مورد انسان

مذهب به‌عنوان قدیمی‌ترین وسیله دفاع و حمایت بشر در تمام ابعاد زندگی معرفی و اهمیت آن در بهداشت روانی و تعلیم و تربیت ثابت شده است. بدین‌وسیله یکی از انتظاراتی که جامعه از فرد رشدیافته دارد این است که دارای ایمان و اعتقاد مذهبی باشد و از دستورات دینی خود پیروی نماید. همانطور که قبلاً گفته شد. عوامل متعددی در تأمین سلامت روانی انسان دخالت دارند که یکی از این عوامل احساس امنیت روانی می‌باشد که خود تحت‌تأثیر عوامل گوناگون از جمله مقبولیت اجتماعی حاصل می‌گردد. حال اگر بخواهیم بدانیم چگونه این تأیید اجتماعی برآورده می‌شود. لازم است به داشتن ایمان مذهبی که یکی از ویژگی‌های روانی انسان بالغ است توجه داشته باشیم. جامعه افراد با ایمان و دارای محاسن اخلاقی را افراد قابل اعتمادی دانسته، به آنها ارج می‌گذارد. افراد باایمان دارای ظرفیت روانی زیادتری نسبت به افراد بی‌ایمان هستند و بهتر می‌توانند بر فشارهای روانی غالب آیند و اثر بروز ناهنجاری‌ها جلوگیری کنند.

ادامه مطلب: دیدگاه اسلام در مورد انسان
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: روان شناسي اسلامي
نمایش از 17 آبان 1393 بازدید: 156
پرینت

طرحی برای تدوین نظام تعلیم و تربیت اسلامی

 مقدمه
کتاب «فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی» حاصل تلاش گروهی حجت الاسلام و المسلمین محمود فتحعلی، دکتر مجتبی مصباح یزدی، و دکتر حسن یوسفیان است. این کتاب زیر نظر آیت الله محمدتقی مصباح یزدی تألیف شده است.
مباحث این کتاب در سه بخش آمده است.
بخش اول شامل مباحث مقدماتی، مفهوم شناسی، نسبت تعلیم و تربیت و فلسفه ی آن و همچنین نسبت تعلیم و تربیت اسلامی و فلسفه ی آن می باشد. در بخش دوم به مبانی معرفت شناختی، هستی شناختی، الهیاتی، انسان شناختی و ارزش شناختی تعلیم و تربیت اسلامی به تفصیل پرداخته شده است و بخش سوم نیز تبیین اهداف، اصول، ساحت ها، مراحل، عوامل، موانع و روش های تعلیم و تربیت اسلامی را در بر می گیرد.
این کتاب توسط انتشارات مدرسه، وابسته به سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی در 540 صفحه و به بهای 70000 ریال در اواخر سال 1390 به چاپ رسیده است.
متنی که پیش رو دارید مربوط به جلسه ای است که به همت تحریریه ی تارنمای تخصصی علوم تربیتی «رب»، برگزار شده است که در آن با حضور دو تن از مؤلفین کتاب و همچنین شرکت کارشناسان و اساتید فعال در این حوزه، مفاد کتاب مورد تبیین و نقد و بررسی قرار گرفته است.
***

ادامه مطلب: طرحی برای تدوین نظام تعلیم و تربیت اسلامی
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: روان شناسي اسلامي
نمایش از 17 آبان 1393 بازدید: 166
پرینت

اصول و روش هاي تربيتي از ديدگاه پيامبر اکرم(ص)

 نويسنده:رضا محمدي (دانشجوي دکتراي تعليم و تربيت دانشگاه فردوسي)

چکيده

در پژوهش حاضر با روش تحليل اسنادي، مباني، اصول و روش هاي تربيت از منظر پيامبر اکرم(ص) مورد بررسي قرار گرفته است. جامعه ي آماري، کليه ي احاديث و روايات موجود در منابع معتبر منسوب به آن حضرت بوده اند. بنابراين، نمونه گيري انجام نشده است. ابزار پژوهش، فهرست وارسي بوده که روايي صوري آن به وسيله ي تأمين نظريات صاحب نظران و پايايي آن نيز طي محاسبه ي ضريب همبستگي داده هاي حاصل از تحليل اوليه با تحليل مجزاي ديگر برابربا 87 بوده است. داده هاي حاصل از تحليل اسنادي، مورد تجزيه و تحليل کيفي قرار گرفته و در نهايت، شش مبناي تربيتي، شانزده اصل تربيتي به علاوه ي سي و هشت روش تربيتي مربوط به آنها به دست آمدند.
واژگان کليدي: پيامبر اکرم(ص)، مباني تربيت، اصول تربيت، روش هاي تربيت.

ادامه مطلب: اصول و روش هاي تربيتي از ديدگاه پيامبر اکرم(ص)
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: روان شناسي اسلامي
نمایش از 17 آبان 1393 بازدید: 212
پرینت

تربيت در سيره امام باقر (علیه السلام)

نویسنده : خليل منصوري
تربيت و رباني نمودن انسان ها از وظايف پيامبران و اولياي الهي است. خداوند در آياتي تربيت تمامي انسان ها را هدف بعثت پيامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) برمي شمارد. بنابراين همه كساني كه در چارچوب آموزه هاي وحياني، اهداف زندگي خويش راسامان مي دهند، تلاش مي كنند تا افزون بر عروج ملكوتي، دستگير ديگران در اين سير الي الله باشند و خدايي شدن را چنان كه خود آزموده اند، به ديگران نيز بياموزند و شهد شيرين مظهريت يافتن و رباني شدن را به ديگران بچشانند.
يكي از انسان هاي كاملي كه از سوي خداوند ماموريت مي يابد تا نه تنها دستگير شيعيان و امت اسلام باشد بلكه در مقام هدايت و ارائه طريق و ايصال الي المطلوب قرار گيرد، امام باقرالعلوم(ع) است كه تمامي علوم اولين و آخرين را شكافته و به سر منزل دانش مطلق رسيده و در مقام روح القدسي، همه بشريت را از علوم سرچشمه هستي بهره مند ساخته است.
نويسنده در اين نوشتار تنها به گوشه اي از زندگي عالم آل محمد(ص) اشاره كرده و شيوه و سيره تربيتي آن امام همام را براساس آموزه هاي قرآني و روايي تحليل و تبيين نموده است. با هم اين مطلب را از نظر مي گذرانيم.

ادامه مطلب: تربيت در سيره امام باقر (علیه السلام)
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: روان شناسي اسلامي
نمایش از 17 آبان 1393 بازدید: 151
پرینت

مولفه ها و شاخص هاي تربيتي از ديدگاه قرآن کريم

نويسنده: مرضيه تاج الدين _ دکتر مهرنوش پازارگادي

چکيده:
اسلام به عنوان يک مکتب داراي نظام تربيتي خاص خود است. اين نظام تمايزات اساسي با ساير نظامهاي تربيتي دارد. تبيين عناصر اين نظام شامل: هدف، برنامه، روش، ارزشيابي و ... مستلزم نظريه پردازي و استخراج اين عناصر از متون و منابع معتبرديني است. همانند بعد آموزش بعد پرورش نيز نيازمند ابزارهايي جهت سنجش و ارزشيابي است که شاخص ها نيز نوعي از اين ابزارها هستند. شاخص هاي تربيتي ريشه در اهداف تربيتي دارند چون شاخص ها ابزاري جهت رسيدن به اهداف اند.
هدف از پژوهش حاضر بيان شاخص هاي تربيتي است که از آيات قرآن کريم استخراج شده و مي توان از آنها جهت بهبود، رشد و تعالي فعاليتهاي تربيتي استفاده کرد.
براساس آيات قرآن کريم هدف از خلقت انسان، خداگونه شدن و عبد خدا بودن است يعني هدف کلان تربيت، توحيد و ادراک همراهي پيوسته و حضور مستمر حق است « هو معکم أينما کنتم» (علم الهدي، 1386، ص 104).
براساس يافته هاي پژوهش مجموعه شاخص ها و معيارهاي تربيت اسلامي که از آيات قرآن استنباط مي شود را مي توان تحت سه مولفه فرايندهاي ذهني، رفتار و تمايلات دسته بندي کرد شاخص هاي ذيل هر مولفه عبارتند از: مولفه فرايندهاي ذهني شامل شاخص هاي: علم و دانش، تفکر و تعقل، معرفت و بصيرت، نقد و ارزيابي، مولفه رفتار شامل شاخص هاي: تعهد و مسئوليت شناسي اجتماعي، عمل گرايي، عفت و پاکدامني، امر به معروف و نهي از منکر، عبادت، مولفه تمايلات شامل شاخص هاي: حب الهي، ولايت پذيري. اگرچه اين شاخصها تحت سه مؤلفه دسته بندي شدند ولي بشدت با همديگر مرتبط هستند. با اجراي اين پژوهش اميد است ابزاري مناسب در اختيار نهادها، سازمانهاي آموزشي و مدارس قرار گيرد تا آنان را قادر به ارزيابي فعاليتهاي تربيتي خود با توجه به اهداف بکند.

ادامه مطلب: مولفه ها و شاخص هاي تربيتي از ديدگاه قرآن کريم
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: روان شناسي اسلامي
نمایش از 17 آبان 1393 بازدید: 208
پرینت
تعلیم و تربیت اسلامی؛ علم یا فرآیند؟

تلاش ‏های زیادی درباره‏ی چند و چون تعلیم و تربیت اسلامی صورت گرفته است، اما اینک سؤالی رودرروی آن مطرح است، و آن این است که «آیا تعلیم و تربیت اسلامی می ‏تواند یک علم باشد؟». مقاله‏ ی حاضر ضمن بررسی معانی متفاوت تعلیم وتربیت، وجوهی را که می‏ توان در آن از «علم تعلیم وتربیت اسلامی» سخن گفت، بررسی می‏ نماید و مهم‏ترین مشکلاتی را که بر سر راه هر رویکرد وجود دارد، برمی‏ شمارد؛ خصوصاً رویکرد استنباطی را به تفصیل بررسی کرده و بر آن است که «تجربی» بودن یا «نقلی» بودن چنین علمی با مشکلاتی هم‏چون متفاوت بودن گزاره‏های دینی، مقوله‏ی داوری و توجیه، نبود روش‏شناسی مناسب، عدم وضوح مفهومی و هرمنوتیکی روبه‏رو است. درنهایت، مقاله توصیه می‏کند که تعلیم و تربیت اسلامی، نه به مثابه یک علم، بلکه به مثابه یک فرآیند درنظر گرفته شود که در آن صورت، سخن بسیاری برای گفتن دارد. واژگان کلیدی: تربیت اسلامی، علم تجربی، علم نقلی، روش‏شناسی، فرآیند تربیت اسلامی سخن از تربیت دینی(۲) یکی از جذاب‏ترین مباحث عرصه‏ی تعلیم و تربیت است. چه آن‏که در طول تاریخ بشریت تا اوایل عصر روشنگری،(۳) دین مهم‏ترین عامل تعلیم و تربیت انسان‏ها بوده و از عصر روشنگری به بعد نیز، همواره دین یکی از بهترین عوامل تربیت انسان‏ها به‏شمار می‏آمده است. در جامعه‏ی ایرانی پس از انقلاب نیز سخن از تربیت دینی نوباوگان این مرز و بوم در رأس فعالیت‏های متولّیان امر دین و تربیت درآمد. سمینارهایی در این‏باره برگزار و کتاب‏هایی در این زمینه منتشر شد، در دوره‏های تحصیلات تکمیلی، واحدهای «تعلیم و تربیت اسلامی» گنجانده شد و رشته‏ی «فلسفه‏ی تعلیم و تربیت»، با عنوان فرعی «تعلیم و تربیت اسلامی»(۴) شناخته شد و.... اینک که تعلیم و تربیت اسلامی در حوزه‏ای آکادمیک قرار گرفته، ضروری است که ابعاد مختلف آن بیشتر مورد کندوکاو قرار گیرد. بدیهی است مهم‏تر از پرداختن به چند و چون تعلیم و تربیت اسلامی، بررسی خود تعلیم و تربیت اسلامی است؛ یعنی پرداختن به این مهم که «تعلیم و تربیت اسلامی به چه معناست و آیا می‏توان سخن از علم تربیت اسلامی به میان آورد؟».
ادامه مطلب: تعلیم و تربیت اسلامی؛ علم یا فرآیند؟
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: روان شناسي اسلامي
نمایش از 17 آبان 1393 بازدید: 176
پرینت

عوامل و موانع تعلیم و تربیت اسلامی (1)

اهمیت و ضرورت بحث
تعلیم و تربیت که فرایندی پیچیده و دارای ساحت ها و مراحل گوناگون است، خود معلول علل و تحت تأثیر شرایط گوناگونی است و در صورتی می توان به اهداف تعیین شده ی برای آن دست یافت که به همه ی اموری که به نحوی در این فرایند تأثیری مثبت یا منفی دارند توجه شود. زیرا با توجه به مطلبی که در مبنای پنجم از مبانی هستی شناختی درباره ی نسخیت میان علت و معلول، بیان کردیم برای دست یابی به یک هدف معین در تعلیم و تربیت، باید عللی را که با آن هدف سنخیت دارند شناسایی کرد و به کار گرفت.
از سوی دیگر، در مبنای ششم از مبانی هستی شناختی اشاره کردیم که ممکن است علل مختلف، در تحقق یک معلول مؤثر باشند و نیز ممکن است نوعی علت، معلول های متنوعی داشته باشد. به این ترتیب، در می یابیم که ممکن است علل مختلف به طور جای گزین در تعلیم و تربیت، دخالت کنند و همچنین ممکن است علل مشابه، در شرایط مختلف، تأثیراتی متفاوت در تعلیم و تربیت داشته باشند.
از این جهت، برای برنامه ریزان و سایر مجریان تعلیم و تربیت، بسیار مهم و ضروری است که علل مختلفی را که ممکن است در دست یابی به اهداف تعلیم و تربیت مؤثر باشند، شناسایی کنند، تا متناسب با شرایط مختلف و با توجه به پیامدهای دیگری که ممکن است این علل در برداشته باشند تلاش کنند که مناسب ترین آنها را برگزینند و از آنها در تعلیم و تربیت استفاده کنند.
همچنین با توجه به وجود تزاحم در عالم ماده ( مبنای دهم هستی شناختی)، امور مختلف ممکن است مزاحم و مانع تأثیر علل مزبور در تعلیم و تربیت و وصول به اهداف شوند. از این جهت، شناسایی این گونه امور نیز برای آن که تا حد ممکن از مزاحمت آنها در دست یابی به اهداف جلوگیری شود، اهمیت بسیار دارد.

ادامه مطلب: عوامل و موانع تعلیم و تربیت اسلامی (1)
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: روان شناسي اسلامي
نمایش از 17 آبان 1393 بازدید: 166
پرینت

عوامل و موانع تعلیم و تربیت اسلامی (2)

عوامل و موانع درونی
هر یک از عوامل و موانع درونی به سه دسته ی بینشی، گرایشی و توانشی - رفتاری تقسیم می شوند که نمونه هایی از این شش دسته را به تفکیک از نظر می گذرانیم:

1. عوامل بینشی

شناخت و آگاهی
عن رسول الله (ص): العلمُ صلِّ علی حیاهُ الاسلامِ و عِمَادُ الإیمان: (1) علم مایه ی حیات اسلام و ستون ایمان است.
عن السجاد (ع): ... الّهُمَّ صل علیه محمدٍ و آلِ محمدٍ و اجعلنا من الذینَ تمسَّکُوا بِعروهِ العلمِ و أدَّبُوا أنفُسَکُم بِالفَهم...: (2) خداوند بر محمد و خاندان او درود فرست و ما را از کسانی قرار ده که به ریسمان علم چنگ زده و خود را با کمک فهم، ادب کرده اند.
عن الصادق (ع): ... وَ العِلمُ یَهتِفُ إلَی العَمَلِ فإن أجابَهُ، و إلّا ارتَحَلَ عَنه: (3) دانش به سوی عمل فرا می خواند، پس اگر ] صاحبش[ آن را پاسخ گوید ] با او می ماند[ وگرنه، از او روی برمی تابد.

آگاهی به زمانه (4)
عن أمیر المؤمنین (ع): ... مَن عَرَفَ الأیَّامَ لَم یَغفَل عَنِ الاستعداد...: (5) کسی که به زمانه آگاه باشد از آمادگی غافل نمی گردد.
عن الصادق (ع): والعالِمُ بزمانه لا تهجُمُ علیهِ اللَّوابُس...: (6) و کسی که به زمان خویش آگاه باشد، امور مشتبه بر او هجوم نمی آورند.

ادامه مطلب: عوامل و موانع تعلیم و تربیت اسلامی (2)
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: روان شناسي اسلامي
نمایش از 17 آبان 1393 بازدید: 195
پرینت

عوامل و موانع تعلیم و تربیت اسلامی (3)

مهارت ها

6. موانع توانشی - رفتاری

شرک و کفر
قرآن کریم: وَ لَقَدْ أُوحِیَ إِلَیْکَ وَ إِلَى الَّذِینَ مِنْ قَبْلِکَ لَئِنْ أَشْرَکْتَ لَیَحْبَطَنَّ عَمَلُکَ وَ لَتَکُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِینَ: (1) و همانا به تو و پیامبران پیش از تو وحی شده است که اگر شرک بورزی قطعاً عملت نابود می شود و قطعاً از زیان کاران خواهی بود؛ ... کَذٰلِکَ یَطْبَعُ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِ الْکَافِرِینَ‌: (2) این چنین خداوند بر دل های کافران مهر می نهد؛ إِنَّ الَّذِینَ کَفَرُوا سَوَاءٌ عَلَیْهِمْ أَأَنْذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لاَ یُؤْمِنُونَ ‌خَتَمَ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ وَ عَلَى سَمْعِهِمْ وَ عَلَى أَبْصَارِهِمْ غِشَاوَةٌ وَ لَهُمْ عَذَابٌ عَظِیمٌ: (3) همانا کسانی که کفر ورزیدند برایشان یکسان است که آنها را اندرز دهی یا ندهی، ایمان نمی آورند. خداوند بر دل هایشان مهر زده و بر گوش ها و چشم هاشان پرده ای افکنده و عذاب بزرگی برای آنهاست؛ ... وَ الَّذِینَ لاَ یُؤْمِنُونَ فِی آذَانِهِمْ وَقْرٌ وَ هُوَ عَلَیْهِمْ عَمًى أُولٰئِکَ یُنَادَوْنَ مِنْ مَکَانٍ بَعِیدٍ: (4) و آنان که ایمان نمی آورند در گوش هایشان سنگینی است و قرآن برای آنان مایه ی کوری است ] گویی[ ایشان از مکانی دور صدا زده می شوند ]که سخن حق را نمی شنوند[؛ وَ إِنَّ الَّذِینَ لاَ یُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ عَنِ الصِّرَاطِ لَنَاکِبُونَ‌: (5) و به درستی کسانی که به آخرت ایمان ندارند از راه ]درست[ برمی گردند؛ وَ إِذَا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ جَعَلْنَا بَیْنَکَ وَ بَیْنَ الَّذِینَ لاَ یُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ حِجَاباً مَسْتُوراً وَ جَعَلْنَا عَلَى قُلُوبِهِمْ أَکِنَّةً أَنْ یَفْقَهُوهُ وَ فِی آذَانِهِمْ وَقْراً وَ إِذَا ذَکَرْتَ رَبَّکَ فِی الْقُرْآنِ وَحْدَهُ وَلَّوْا عَلَى أَدْبَارِهِمْ نُفُوراً: (6) و هنگامی که قرآن می خوانی میان تو و کسانی که به آخرت ایمان ندارند حجابی ناپیدا قرار می دهیم و بر دل هایشان پوشش هایی می نهیم تا آن را نفهمند و در گوش هایشان سنگینی می افکنیم و هنگامی که در قرآن، پروردگارت را به تنهایی یاد می کنی با نفرت پشت می کنند؛ ... َأَعْرَضَ أَکْثَرُهُمْ فَهُمْ لاَ یَسْمَعُونَ ‌وَ قَالُوا قُلُوبُنَا فِی أَکِنَّةٍ مِمَّا تَدْعُونَا إِلَیْهِ وَ فِی آذَانِنَا وَقْرٌ وَ مِنْ بَیْنِنَا وَ بَیْنِکَ حِجَابٌ فَاعْمَلْ إِنَّنَا عَامِلُونَ‌: (7) پس بیشتر آنها روی گرداندند و در نتیجه نمی شنوند و گفتند دل های ما از آنچه ما را به آن می خوانی در پوشش هایی قرار گرفته و در گوش هایمان سنگینی است و میان ما و تو پرده ای است، پس تو در پی کار خود باش که ما هم در پی کار خود هستیم.
عن أمیر المؤمنین (ع): لا نَجاهَ لِمَن لا إیمانَ لَه: (8) کسی که ایمان ندارد، نجات نمی یابد.

ادامه مطلب: عوامل و موانع تعلیم و تربیت اسلامی (3)
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: روان شناسي اسلامي
نمایش از 17 آبان 1393 بازدید: 156
پرینت

ساحت های تعلیم و تربیت اسلامی

اهمیت و ضرورت بحث
انسان موجودی دارای ابعاد و ساحت های مختلف است: روح و بدن دارد، از بینش ها، گرایش ها و توانایی های مختلف برخوردار است و با دیگر موجودات جهان ارتباط هایی دارد، از آنها تأثیر می پذیرد و بر آنها تأثیر می گذارد. از آنجا که تعلیم و تربیت، فرایندی جهت ایجاد، شکوفایی، تصحیح، تقویت، تعدیل و هدایت بینش ها، گرایش ها و استعدادها و توانایی های انسان در ابعاد مختلف روح و بدن برای رسیدن به کمال مطلوب است. با همه ی این ابعاد و ساحت ها سر و کار دارد. به این ترتیب، هنگامی که از تعلیم و تربیت سخن می گوییم، در واقع از انواعی از قابلیت ها و ظرفیت هایی سخن می گوییم که در ابعاد مختلف روح و بدن انسان قرار دارند و انسان برای وصول به کمال مطلوب خود، نیازمند آن است که با یاری دیگران، آنها را به فعلیت برساند یا آنها را تصحیح، تعدیل، تقویت و هدایت کند.
به این ترتیب، یکی از اموری که در تعلیم و تربیت، باید مشخص شود حوزه های مختلفی است که تعلیم و تربیت با آنها سر و کار دارد؛ یعنی برای تعلیم و تربیت، چه موضوعات و کدام استعدادها و قابلیت ها باید ایجاد، شکوفا، اصلاح، تعدیل، تقویت یا هدایت شوند.
برای معلوم شدن بیشتر ضرورت این بحث، باید توجه کنیم که (1)هدف عام تعلیم و تربیت اسلامی، به دست دادن آگاهی ها، مهارت ها و به فعلیت رساندن استعدادهای انسان در جهت قرب الهی است و بنابر مبانی انسان شناختی همه ی قابلیت ها و ظرفیت های وجودی انسان در قرب به خداوند تأثیر دارند. اما انسان ها، صرف نظر از ویژگی هایشان و تفاوت هایی که در نیازهای آموزشی و استعدادها با یکدیگر دارند، دارای ابعاد و جوانب مشترک بسیار متنوعی هستند و مطالعه و بررسی دقیق استعدادها و نیازمندی های مشترک انسان ها، مستلزم تفکیک این ابعاد و جوانب است، به طوری که تفکیک نشدن آنها، مستلزم سردرگمی در تعیین اهداف خاص و جزئی و به تبع آن، ممکن نشدن برنامه ریزی و ارزیابی درست است.

ادامه مطلب: ساحت های تعلیم و تربیت اسلامی
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: روان شناسي اسلامي
نمایش از 17 آبان 1393 بازدید: 152
پرینت

تربیت دینی و عصر ارتباطات؛ فرصت یا تهدید

نویسنده: دکتر رمضان مهدوی آزادبنی
چکیده
در عصری که جهان در آن به منزله یک دهکده نگریسته می شود چگونه می توان از تحول اخلاقی و تربیتی سخن گفت؟ نگرش دهکده ای به جهان، معادل حذف بسیاری از مرز و حصارهای رایج در گذشته است؛ در حالی که مربیان اخلاقی و تربیتی، غالباً با برقراری نوعی حصار و مرز، و به تعبیر دیگر، با ایجاد نوعی شرایط و موقعیت ها، سعی در تحقق ارزش های تربیتی در فرد و جامعه دارند. آیا حذف مرزها ارائه فضائل اخلاقی در قالب ایجاد حصار ناسازگار نیست؟ هدف نوشته حاضر، طرح و تبیین اصل مسئله و سپس ارائه پاسخ به پرسش مزبور است. در این تحقیق، در جهانی که همانند دهکده ای فاقد مرز و حصار به نظر می آید، تربیت دینی برای فرد و جامعه، ممکن است و از بین رفتن بسیاری از مرزها به سبب انقلاب ارتباطات، مانعی در مسیر اهداف تربیتی دینی شمرده نمی شود. نگارنده در دفاع از ممکن بودن نقش تربیتی دین در عصر حاضر، می کوشد تصور درست تربیت دینی را از تصور نادرست آن جدا سازد. به نظر نویسنده، چنین ناسازگاری ظاهری ای، معلول تصور نادرست از تربیت دینی است، با تامل در متون دینی و سیره بزرگان دین، تصور درست از
تربیت دینی شناخته می شود. در سایه چنین شناختی، روشن می شود انقلاب ارتباطات، تهدید برای تربیت دینی نیست؛ بلکه می تواند فرصت مناسبی برای تربیت دینی شمرده شود.

کلید واژگان:
تربیت، تربیت دینی، دهکده جهانی، انقلاب ارتباطات، تصور قرنطینه ای، تصور غیر مکانیکی

ادامه مطلب: تربیت دینی و عصر ارتباطات؛ فرصت یا تهدید
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: روان شناسي اسلامي
نمایش از 17 آبان 1393 بازدید: 184
پرینت

تربیت دینی، تربیت لیبرال

 اشاره
این مقاله در صدد مقایسه ی دو رویکرد «دینی» و «لیبرال» به مسئله ی تعلیم و تربیت است. حضور مفهوم «جامعه ی مدنی» در عرصه ی فرهنگی اخیر کشور اسلامی و نقش لیبرالیسم در جایگاه یکی از ارکان اصلی این پدیده ضرورت چنین بحثی را روشن می کند. لیبرالیسم و تعلیم و تربیت لیبرال، شیوه های تعلیم و تربیت دینی را مورد نقد و تهاجم قرار داده است و از سوی دیگر، دین باوران پایه های ارزشی لیبرالیسم را زیر سؤال برده اند. این نوشتار ابتدا به بررسی مبانی ارزشی لیبرالیسم و انتقادات آن از دین می پردازد و سپس درباره ی مفهوم واصول تعلیم و تربیت دینی در مقابله با تعلیم وتربیت لیبرالیسم تحلیلی ارائه می دهد.

بخش اول.تربیت لیبرال
تعلیم و تربیت لیبرال (1) سابقه ای طولانی دارد و هر زمان معنای خاصی از آن اراده شده است. در فلسفه ی ارسطو تربیت آزادگان و آزادزادگان مراد بود. در قرون وسطی به تربیتی گفته می شد که در تهذیب نیروهای روانی نقش ایفا می کرد. در فلسفه ی جان دیویی تربیتی لیبرال نامیده می شود که به آزادی دانش آموز بینجامد و سرانجام در میان عامه به تربیت عمومی اطلاق می شود.(2)
برای پرهیز از هر گونه تعصب احتمالی در ارائه ی تعریف از تعلیم و تربیت لیبرال، این بخش از نوشتار را به بررسی مقاله ی ج.مارک هالستد (3) با عنوان «ارزش های لیبرال و تعلیم و تربیت لیبرال»(4) اختصاص می دهیم. وی، که عمده مطالعاتش درباره ی مسائل فرهنگی و ارزشی در تعلیم و تربیت دور می زند و در زمینه ی تعلیم و تربیت اسلامی نیز تحقیقات و نوشته هایی دارد، معتقد است که ارزش های تعلیم و تربیت هر جامعه ای زمانی کاملاً قابل فهم می باشد که از قَبل ارزش های پایه ای آن جوامع بررسی و شناخته شده باشد. بر همین اساس، در مقاله ی مذکور ابتدا به بررسی لیبرالیسم – که به عقیده ی وی ارکان نخستین ارزش ها را در جوامع غربی پایه گذاری کرده است – و ارزش های ریشه ای آن پرداخته و آن گاه تأثیر ارزش های مذکور بر تعلیم و تربیت غربی را بررسی کرده است. در پایان مقاله نیز به تبیین دیدگاه های مخالف لیبرالیسم واز جمله دیدگاه های دینی پرداخته است. اینک مقاله ج.مارک هالستد را در سه بخش مرور می کنیم:

ادامه مطلب: تربیت دینی، تربیت لیبرال
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: روان شناسي اسلامي
نمایش از 17 آبان 1393 بازدید: 132
پرینت

مباني مکتب تربيتي و اخلاقي اسلام از منظر نهج البلاغه(2)

نويسنده: دکتر سعيد رحيميان

2. تصحيح مفاهيم و شرايط ارزشمند بودن فضايل اخلاقي
 همواره تحول هاي عظيم ارزشي و فرهنگي، درگير با مفاهيم ارزشي گذشته بوده است. اگر در شرايط جديد ترسيم دقيق ارزشها صورت نگيرد و مفاهيمي جايگزين مفهوم هاي گذشته نگردد يا مفاهيم قبلي در معرض اصلاح و تجديد نظر قرار نگيرد؛ مفاهيم ارزشي پيشين با همان با معنايي به فرهنگ جديد منتقل و باز توليد مي شوند. به عنوان مثال مفاهيمي مانند سخاوت و شجاعت در فرهنگ عرب جاهلي، ذيل عنوان مروت، از جايگاه ارزشي بالايي برخوردار بوده و داراي تعريف و حد و مرزهاي خاص بوده است. اين مفاهيم در ميدان معنايي سخاوت تا سر حد بخشش تمام اموال و در ميدان معنايي شجاعت گاه تا حد خونريزي و تهور هر چه بيشتر پيش مي رفته است.
چنانکه گذشت پيچيدگي روحي انسان و حالات او از سويي، و تشابه برخي حالات ميان فضايل اخلاقي با برخي رذايل از ديگر سو، همچنين عدم امکان توازن و اعتدال در رعايت ارزشهاي اخلاقي توسط بسياري افراد که منجر به افراط و تفريط مي شود و بالاخره عدم تشخيص اهم و مهم در بين ارزشهاي اخلاقي مي تواند فرد را از آرمان هاي اساسي اخلاق- مورد نظر مکتب- دور نمايد. اميرالمؤمنين(عليه السلام)، با بصيرتي ژرف، نقش تبيين آسيب شناسي در شناخت مفاهيم و مصاديق ارزشي و روشنگري و اصلاح انحرافات را در زمينه هاي مختلف، به خصوص ابعاد فردي و اجتماعي اخلاق را در تاريخ شکل گيري انديشه و مکتب اخلاقي اسلام بر عهده دارند. در اين باب به نمونه هايي از اين سنخ اشاره مي کنيم.

ادامه مطلب: مباني مکتب تربيتي و اخلاقي اسلام از منظر نهج البلاغه(2)
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: روان شناسي اسلامي
نمایش از 17 آبان 1393 بازدید: 181
پرینت

تربيت ديني کودکان،بايد ها و نبايدها(قسمت دوم)

نويسنده: حضرت آيه اللّه العظمي مظاهري

فطرت
از نظر قرآن و روايات فطرت انسان، اسلام و کليات آن را پذيرا است. يعني، «اسلام» و «کليات قوانين» آن در سرشت انسان نهفته است. از اين رو، اگر شخصي از «اسلام» و «کليات» آن منحرف شود نخست پدر و مادر و در وهله ي دوم معلمان و در مرحله ي سوم محيط و جامعه در انحراف او مقصرند. زيرا، قرآن مي فرمايد:
«فَأقم وَجهک للدّين حنيفاً فطرت الله الّتي فَطرالنّاس عليها لا تَبديل لِخلق الله ذلک الدّين القَيّمُ و لکنّ اَکثر الناس لا يَعلمون» (1)
و نيز «کُلّ مَولودٍ يُولد علي الفطره حتّي يَکون اَبواهُ يُهوّدانه و يُنصّرانه (او يُمَجّسانه)» (2)
«هر کودکي بر فطرت خود (که اسلام است) متولد مي شود. و والدين او هستند که او را «يهودي» و «نصراني» يا «مجوسي» مي کنند.»
يعني گرايش به اسلام در فطرت هر کودکي که چشم به جهان مي گشايد نهفته است و اگر پس از آن، «يهودي» يا «نصراني» و يا «مجوسي» بشود، پدر و مادرند که اين انحراف از فطرت را سبب شده اند.
پس، هر طفلي بر مبناي فطرت اسلامي متولد مي شود و بنابراين، بايد روح سالمي داشته باشد. چنانچه در کودکي، روان ناسالم و منحرفي از فرزندان خويش مشاهده کنيم، نشان از کوتاهي والدين دارد، که از راه وراثت، تغذيه يا تربيت بدانها ستم کرده اند.

ادامه مطلب: تربيت ديني کودکان،بايد ها و نبايدها(قسمت دوم)
 

صفحه1 از8

<< شروع < قبلی 1 2 3 4 5 6 7 8 بعدی > پایان >>

بانک اطلاعات دارو - داروشناسی

آشنایی با انواع داروها

عوارض انواع داروها و....

 -----------

ورود

حاضرين در سايت

ما 418 مهمان و بدون عضو آنلاین داریم

برای حمایت از ما امتیاز دهید