نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: زنديه
نمایش از 05 تیر 1393 بازدید: 184
پرینت

نبرد با عثمانی و فتح بصره در روزگار فرمانروايی کريم خان زند

 بر اساس اسناد تاريخی ؛ خان زند پيش از آنکه با عثمانی درگير نبرد گردد سفيری راهی استانبول نمود و ضمن ياداوری دلايل تيرگی روابط دو کشور کشتن عمرپاشا ؛ والی بغداد ؛ را تنها راه دوری گزيدن از جنگ برشمرد ؛ اما سلطان عثمانی کوشيد با دادن وعده هايی چند خان زيرک زند را فريب دهد و او را از اين کار منصرف سازد . از اين رو کريم خان فرمان فراز اوردن سپاه برای فتح بصره و در صورت امکان ديگر نقاط عراق داد .( کريم خان زند و زمان او ؛ ص۱۱۴)
در تابستان سال ۱۱۸۸ق لشگريان ايران زمين به فرماندهی صادق خان برادر کريم خان اماده اجرای فرمان وکيل برای حمله به بصره بودند ؛ لشگريانی که شمارشان در تاريخ نوشته ها متفاوت و از سی هزار تا پنجاه هزار نفر ياد شده است . ( فارسنامه ناصری ؛ ج۲ ؛ ص۶۱۳ و تاريخ ايران سرجان مالکم ؛ ج۲ ؛ ص۲۸۵ ) با اين وجود به سبب پاره ای مسائل از جمله گرمای افزون مناطق جنوبی کشور حرکت سپاهيان زند چند ماهی به تعويق افتاد . سرانجام در دوازدهم محرم سال ۱۱۸۹ق لشگريان ايران به کرانه های اروندرود رسيدند و البته با بارش توپخانه بصره و کشتيهای انگلستان مورد استقبال گسترده قرار گرفتند .(تاريخ ايران سرجان مالکم ؛ ج۲ ؛ ص۲۸۵) با اين وجود با کمک و ياری ۲۰۰۰ نفر از شناگران بختياری با گذاشتن رديفی از قايقها و بستن انها به يکديگر پس از هجده روز پلی بنا نهادند تا لشگريان بتوانند از اروندرود گذر نمايند .(گيتی گشای زنديه ؛ ص۱۸۸)
به هر ترتيب ؛ بصره در هشتم صفر در محاصره کامل نيروهای خان زند قرار گرفت اما پايداری بسيار عثمانيها و مردمان بصره صادق خان ؛ فرمانده لشگر ايران ؛ را ناگزير ساخت تا برای فتح شهر برجهايی در برابر ديوار شهر برپا دارد و توپهای قلعه کوب بر فراز انها استوار سازد ( تاريخ گيتی گشا ؛ ۷۱) با اين وجود ؛ ينی چريهای عثمانی و مردم بصره ديوارهای فروريخته بر اثر بارش مداوم توپهای ايرانيان را به سرعت بازسازی می نمودند . در اين ميان بسياری از قبايل عرب نيز به ياری دو طرف درگير برخاستند . صادق خان زند که خود مورد پشتيبانی برخی قبيله های عرب چون افراد طايفه بنی کعب قرار گرفته بود برای جلوگيری از کمکهای اعراب به ويژه اعراب عمان به نيروهای عثمانی دستور داد عرض رودخانه اروندرود را با بستن زنجيرهای محکم برای عبور کشتيها و قايقها بدون اجازه لشگريان ايران که دو طرف رودخانه را با پايگاههای ديده بانی و توپخانه محافظت می نمودند ناممکن سازند ( کريم خان زند و خليج فارس : ص۵۶) .

ادامه مطلب: نبرد با عثمانی و فتح بصره در روزگار فرمانروايی کريم خان زند
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: زنديه
نمایش از 05 تیر 1393 بازدید: 147
پرینت

مناسبات تجاري و سياسي ايران و فرانسه در دوران زنديه(1)

نويسنده: دکتر غلامعلي رجائي
چکيده
از مباحث مهم مرتبط با تاريخ ايران در دوره سلطنت کوتاه و حساس کريم خان زند (1163-1193ق)، تحولات تجاري و اقتصادي به ويژه در تعامل گروههاي تجاري و حاکمان ايران با شرکت هاي تجاري هلند،فرانسه و انگلستان است که با عنوان کمپاني هند شرقي در ايران فعاليت مي کردند.
اگرچه ساختار اقتصادي و تجاري ايران در دوره زند با دوره نادرشاه افشار تفاوتي نداشت، به دليل گسترش روابط گروه هاي تجاري ايران با شرکت هاي تجاري خارجي و رقابت و کشمکش اين شرکت ها با يکديگر بر سر رسيدن به موقعيت برتر تجاري در ايران، تحولاتي در زمينه هاي مختلف سياسي و اقتصادي پديد آمد که در اين مقاله با توجه به تيرگي روابط کريم خان با کمپاني هند شرقي انگليس و تمايل وي به تعامل تجاري با کمپاني هند شرقي فرانسه، به چگونگي روابط تجاري و سياسي ايران با اين کمپاني پرداخته مي شود.
واژگان کليدي: کريم خان زند، کمپاني هند شرقي فرانسه، کمپاني هند شرقي انگليس، خليج فارس، بصره.

مقدمه
 

کشور فرانسه از کشورهاي مطرح اروپايي است که در سده هاي هفدهم و هجدهم ميلادي به تجارت با شرق از راه به دست آوردن پايگاه هاي تجاري علاقه نشان داد.
وجه اشتراک فرانسه با ديگر کشورهاي اروپايي، دسترسي به اقيانوس اطلس براي معادلات تجاري دريايي است. فرانسه که از ديگر کشورهاي اروپايي همسايه خود ديرتر وارد رقابت هاي تجاري در شرق شد، از اوضاع منطقه خليج فارس درک درستي نداشت و نتوانست پا به پاي رقيبان جدي خود همچون هلند و انگليس در اين مسير گام بردارد.

ادامه مطلب: مناسبات تجاري و سياسي ايران و فرانسه در دوران زنديه(1)
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: زنديه
نمایش از 05 تیر 1393 بازدید: 123
پرینت

مناسبات تجاري و سياسي ايران و فرانسه در دوران زنديه (2)


 نويسنده:دکتر غلامعلي رجائ

مرحله دوم مناسبات فرانسه با ايران در دوران کريم خان به ژوئن 1758 بر مي گردد. در اين سال دربار لويي پانزدهم، دکتر پيرو را به عنوان نماينده کنسولي نيمه تعطيل فرانسه به بغداد فرستاد. وي از همان آغاز نشان داد که به مسئله گسترش منافع تجاري فرانسه از راه بصره علاقه مند است و طرحي را هم در اين زمينه تهيه کرد. در اين زمان پرديو از سوي فرانسه در بصره اقامت داشت و ميان اين دو اختلاف ايجاد شد .با رفتن پرديو به هند، دکتر پيرو امور بازرگاني کمپاني را در بصره برعهده گرفت.
در اين زمان که کريم خان از انگليسي ها رنجيده خاطر بود و هنري مور، نماينده کمپاني در بصره را مقصر مي دانست و او نيز در روزنامه نگاريهايش از بصره به بمبئي و لندن،کريم خان را فردي فاسد،جاه طلب، غارتگر و ضدمنافع بريتانيا معرفي مي کرد؛ دکتر پيرو با هوشمندي خاصي و با آگاهي از نياز سپاه زند و بازار ايران به پارچه پشمي با فرستادن سفيري به شيراز در 1182ق/ 1768م به کريم خان پيشنهاد کرد که در برابر ابريشم گيلان، پارچه هاي مرغوب فرانسوي را به ايران وارد کند؛ وي با فراست خاصي به وکيل پيشنهاد کرد که جزيره خارک به سبب اين همکاري به کمپاني فرانسه واگذار شود.
نماينده دکتر پيرو در مذاکره با وکيل تعهد داد که کمپاني هند شرقي فرانسه سالي دو ميليون قواره پارچه و کالاهاي مختلف براي سپاه و بازار ايران به بوشهر بفرستد و نصف قيمت آن را وجه نقد دريافت کند و بقيه را با ابريشم گيلان و پشم مرغوب کرمان مبادله کند که اروپايي ها به خريد آن علاقه نشان مي دادند (پري، 1368، ص376).
واکنش وکيل در برابر اين پيشنهاد بسيار معني دار بود؛ شايد وي که تا آن زمان، فعاليت تجاري چشمگيري از فرانسوي ها نديده بود و با آگاهي از ناتواني کمپاني فرانسه در اين زمينه که اگر مي توانست چنين حجم انبوهي از پارچه را بفرستد، سالها پيش بايد توان خود را در بندرهاي ايران نشان مي داد، سخاوتمندانه اما با دو هدف تحريک کمپاني انگليس براي از سرگيري فعاليت خود در بوشهر و استفاده از ناوگان دريايي فرانسه در سرکوبي بني کعب، با واگذاري جزيره خارک به فرانسه موافقت کرد و در فرماني به حسن سلطان، حاکم خارک (پس از ميرمهنا)،اين امر را ابلاغ کرد (همانجا).توافق ميان کريم خان و نماينده کمپاني فرانسه در 1184ق/ 177- م به فرانسويان ابلاغ شد.

ادامه مطلب: مناسبات تجاري و سياسي ايران و فرانسه در دوران زنديه (2)
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: زنديه
نمایش از 05 تیر 1393 بازدید: 97
پرینت

مناسبات تجاري و سياسي ايران و فرانسه در دوران زنديه (3)

  نويسنده:دکترغلامعلي رجائيا

حمله ناوگان فرانسه به نمايندگي کمپاني انگليس در بندرعباس
  با آغاز جنگ هاي هفت ساله ميان فرانسه و انگليس در 1171 ق/1757م، فرانسه ناوگان دريايي خود را در شرق (خليج فارس) تقويت کرد.
بنا به گزارش نمايندگي کمپاني هندشرقي در بندرعباس در 1172ق/ 1758م کشتي فرانسوي پريستول مجهزبه توپ و با پانزده سپاهي هندي و نود و پنج سرباز فرانسوي در نزديکي لارک لنگرانداخته بود. انگليسي ها از منابع محلي خود نتوانستند بفهمند هدف اين کشتي فرانسوي چيست.با وجود شروع جنگ ميان دو کشور و رقابت کمپاني هاي آنها براي تجارت در خليج فارس، نماينده کمپاني انگليس که نگران حمله کشتي پرستيول به کشتي ساکس در لارک بود، دستور داد اين کشتي براي مصون ماندن از حمله هاي احتمالي فرانسوي ها به سوي جزيره هرمز حرکت کند.
اندکي بعد که منابع محلي انگليس به نماينده کمپاني در بندرعباس خبر دادند که کشتي پريستول با سه کشتي ديگر فرانسوي از سه ماه پيش دردريا حرکت کرده بود و به دهانه خليج فارس رسيده است،اين کشتي بدون هيچ درگيري از جزيره هنگام، بندر لنگه و جزيره خارک عبور کرد و به بصره رسيد.
شاو، نماينده کمپاني انگليس در بصره، روز ورود پريستول را به بندر بصره 20 فوريه اعلام کرد و در گزارشي به بمبئي نوشت که گويا مأموريت اين کشتي اسکورت و هدايت کشتي بازرگاني سان کاترين، که پس از جنگ دو کشور در بصره متوقف مانده بود، به خارج از خليج فارس است.
الکساندر داگلاس، نماينده کمپاني انگليس در بندرعباس، در پاسخ نامه اي که در 14 مارس درباره اين کشتي به بصره نوشته بود، نامه اي دريافت کرد مبني بر اينکه دو کشتي فرانسوي سه ماه در بصره خواهند ماند؛ زيرا قصد دارند يک محموله غله را به مقصد بندر پونديشري حمل کنند و ناچارند تا رسين زمان برداشت غلبه در بصره بماند.
مديريت کمپاني انگليس در بمئبي در 1172ق/1758 م دستور داد دو کشتي «دريک» و «رونچ» به پريستول حمله کنند و پس از انجام مأموريت به بمبئي بروند، اما پريستول در 10 ژانويه بصره را ترک کرد و ميان اين سه کشتي درگيري ايجاد نشد (القاسمي، ص89).
در نيمه شب دوازدهم اکتبر 1759، چهار فروند کشتي فرانسوي با پرچم هلند به بندر عباس وارد شدند. وجود شصت و چهار قبضه توپ دريکي و بيست و دو قبضه توپ در ديگري نشان مي داد که بايد در انتظار جنگ در اين بندر بود (گزارش نمايندگي بندرعباس به بصره، ش 32، 7 جولاي 1759).
دو کشتي ديگر از اين چهار کشتي با نام هاي «ماري» و «محمودي» به دو بازرگان محلي عرب به نام چلبي و محمد صوفي تعلق داشت.داگلاس در گزارشي به بصره نوشت که شمارافراد مستقر در آنها چهارصد و پنجاه اروپايي و صد و پنجاه غيراروپايي است.

ادامه مطلب: مناسبات تجاري و سياسي ايران و فرانسه در دوران زنديه (3)
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: زنديه
نمایش از 05 تیر 1393 بازدید: 133
پرینت

مناسبات تجاري سياسي حكومت زند با كمپاني هند شرقي انگليس (1)

 نويسنده: دكتر غلامعلي رجايي

چكيده
از مؤلفه هاي مهم و تأثير گذار در تحولات و وقايع دوران زنديه در ايران، نقش مناسبات و روابط حكومت زند با كمپاني هند شرقي انگليس است؛ تا جايي كه مي توان ادعا كرد بدون تجزيه و تحليل سطح و ميزان تأثير اين مناسبات نمي توان تاريخ دوره زند و حتي پديد آمدن كشورهاي عربي در پس كرانه هاي جنوبي منطقه خليج فارس را به درستي و مطابق با واقعيت بررسي كرد.
كريم خان زند كه در شمال ايران با روسيه و در جنوب و غرب با عثماني و در شرق با حكومت شاهرخ، نوه نادر، مرتبط بود به دليل پيشرفتهاي كمپاني هند شرقي انگليس در هندوستان،تنها راه نجات اقتصاد متلاشي شده ايران پس از مرگ نادرشاه را در تعامل گسترده با اين كمپاني مي ديد تا از اين رهگذر بتواند از يك سو با بهره گيري از امكانات ناوگان دريايي آن، سران قبيله هاي برخي جزاير و بنادر نظير ميرمهنا، حاكم كيش و حاكم هرمز را سركوب كند و از سوي ديگر با حفظ موازنه تجاري، تجارت كمابيش متوقف شده در بندرهاي ايران را رونق بخشد.
در اين پژوهش، نخست به وضعيت تجاري شهرهاي ايران در دوره كريم خان زند؛ سپس به وضعيت كمپاني هند شرقي انگليس در آستانه حاكميت كريم خان پرداخته مي شود؛ در ادامه ضمن بررسي رقابت كمپاني هاي غربي به ويژه انگليس با يكديگر در تعامل تجاري با ايران، مناسبات تجاري حكومت زند و كمپاني هند شرقي انگليس بررسي مي شود.
واژگان كليدي: خليج فارس، كريم خان زند، كمپاني هند شرقي انگليس، تجارت، بوشهر.

ادامه مطلب: مناسبات تجاري سياسي حكومت زند با كمپاني هند شرقي انگليس (1)
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: زنديه
نمایش از 05 تیر 1393 بازدید: 102
پرینت

مناسبات تجاري سياسي حكومت زند با كمپاني هند شرقي انگليس (2 )

نويسنده: دكتر غلامعلي رجايي
واردات كمپاني از ايران

پشم كرمان
از اجناس مهم و مورد علاقه كمپانيهاي اروپايي و به ويژه انگليس، پشم كرمان بود. پشم كرمان از پشم بزهاي روستاهاي اطراف كرمان نظير رابر تهيه مي شد و در صنايع نساجي انگليس براي ساخت كلاه كاربرد داشت. قيمت پشم بز كرمان سال به سال و از فصلي به فصل ديگر تغيير مي يافت، اما در مجموع نرخ هر من تبريز آن بيت هفت تا ده روپيه بود.
دلال كمپاني در كرمان يك آمريكايي بود. پشم پس از خريد به دقت تميز و در انبارهاي مختلف از هم تفكيك و پس از بسته بندي براي حمل آماده مي شد.
براي خريد پشم كرمان با توجه به رشد صنايع نساجي در انگليس محدوديت مالي وجود نداشت. هيئت مديره در سال 1164ق/1750م و به نمايندگي كمپاني دستور داد كه پنج هزار عدل پشم كرمان تهيه كند و هرقدركه امكان دارد از رنگ قرمز آن با قيمت ارزان بخرد و اضافه كرد كه از نظر مالي هم محدوديتي وجود ندارد.
ناامنيهاي مكرري كه مدعيان قدرت در ايران پس از نادرشاه در كرمان و توابع آن ايجاد كردند بر صادرات پشم اين منطقه اثر گذاشت.
شورشيان دامهاي روستاييان كرماني را غارت مي كردند و به همين دليل توليد پشم پايين مي آمد. بين سالهاي 1173-1174ق/1759-1760م كمپاني به سبب آشوبهاي كرمان از روستاييان خريد نكرد تا سال 1180ق/1766م كه تجارت خود را از سرگرفت (گزارشهاي بمبئي، 23 دسامبر 1767، The Persian Gulf precies, ).
نماينده كمپاني در اين باره به بمبئي چنين گزارش داده است:

ادامه مطلب: مناسبات تجاري سياسي حكومت زند با كمپاني هند شرقي انگليس (2 )
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: زنديه
نمایش از 05 تیر 1393 بازدید: 92
پرینت

مناسبات تجاري سياسي حكومت زند با كمپاني هند شرقي انگليس (3)

 نويسنده: دكتر غلامعلي رجايي
كمپاني در سال 1105ق/1695م كه شاه سليمان صفوي (شاه صفي دوم) درگذشت، توانست امتيازهاي گذشته را كه به تدريج از دست داده بود در زمينه هاي گوناگون تجديد كند؛ از جمله دفترهاي كمپاني را در اصفهان و شيراز پس گرفت و از پرداخت راهداري معاف شد و سهم كمپاني را از حقوق گمركي بندر گمبرون دريافت كرد و حق صدور اسب و خريد پشم كرمان را به دست آورد.
حكومت صفوي در اين زمان با كمپاني هند شرقي مشكل داشت.اعراب خوارج مسقط كه تجارت در خليج فارس را ناامن كرده بودند و اموال كشتيهاي تجاري اروپايي را مصادره و غارت مي كردند، به دليل ضعف حكومت مركزي ايران و ناتواني نسبي قدرت دريايي آن شورش كردند.
هنگامي كه حكومت صفوي براي سركوب كردن اعراب خوارج مسقط از انگليسي ها كمك خواست، مقامات كمپاني اظهار كردند:
چون اعراب هرگز مزاحم كشتيهاي انگليسي ها نشده اند نمي توانند عليه آنان اقدام نظامي داشته باشند (نوايي، ص155).
اندكي بعد كه اعراب قواسم به كشتيهاي كمپاني حمله كردند و يك كشتي را غنيمت گرفتند، از اعتبار كمپاني نزد حكومت صفوي كاسته شد. وضع كمپاني در اين دوره آن قدر وخيم شده بود كه در سال 1125ق/1712م ناچار شد از دلالان هندي وام بگيرد و به شاه و درباره صفوي بپردازد. وضع حكومت صفوي نيز در اين دوران به گونه اي اسفبار شده بود كه اعراب خوارج در سال 1130ق/1717م، مسقط، قشم، لارك و بحرين را از حاكميت حكومت صفوي خارج كردند اما به جزيره هرمز دست نيافتند. دو سال بعد كه محمود افغان براي نخستين بار به كرمان حمله كرد، انگليسي ها ناچار شدند كه محل كار خود را تخليه كنند.
در سال 1135ق/1722م كه حكومت 230 ساله صفوي سقوط كرد و محمود افغان در اصفهان برتخت سلطنت نشست، وي از ارامنه و بازرگانان كمپاني انگليسي براي آنكه كشته نشوند پول هنگفتي گرفت.
محاصره و سپس اشغال اصفهان كه سبب از ميان رفتن قانون، نظم و آرامش در سراسر ايران و به ويژه در پايتخت صفوي شد، براي مأموران و كاركنان كمپانيهاي هند شرقي، فرانسه و هلند و به ويژه انگليس مشكلاتي فراوان ايجاد كرد. برخي از اعضاي كمپاني هند شرقي انگليس در مدت شش ماه محاصره اصفهان كه بسياري از مردم بر اثر قحطي و بيماريهاي گوناگون درگذشتند، يا پس از اشغال اصفهان در 12 محرم 1135 /12 اكتبر 1722 با دادن رشوه به مقامات افغان نجات يافتند و برخي نيز جان خود را از دست دادند.

ادامه مطلب: مناسبات تجاري سياسي حكومت زند با كمپاني هند شرقي انگليس (3)
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: زنديه
نمایش از 05 تیر 1393 بازدید: 109
پرینت

مناسبات تجاري سياسي حكومت زند با كمپاني هند شرقي انگليس (4)

نويسنده: دكتر غلامعلي رجايي

تيرگي روابط كريم خان و كمپاني
سرانجام، اسكيپ موفق شد در 1182ق قرارداد جديدي با خان زند امضا كند؛ بر اساس اين قرارداد كريم خان پذيرفت:
1. همه خسارتي را بپردازد كه بني كعب به انگليسي ها وارد كرده بودند.
2. كشتيهاي انگليسي،نيروي دريايي ايران در سركوبي ميرمهنا كمك و حمايت كنند.
3. جزيره خارك به انگليسي ها واگذار شود (پري،ص123).
هنگامي كه حمله اميرگونه خان از خشكي به بندرريگ كه قرار بود كشتيهاي انگليسي از او حمايت كنند به جايي نرسيد، ميرمهنا به راحتي توانست با كشتيها و تجهيزات خود به جزيره خاركو فراركند.
نيبور، جهانگرد آلماني، كه خود در اين زمان در بوشهربوده است،مي نويسد:
كشتيهايي كه مي بايست آخرين ضربه را به ميرمهنا وارد آورند از بوشهر حركت كردند اين كشتي ها عبارت بودند از يك عدد كشتي كوچك جنگي انگليسي كه تحت فرماندهي كاپيتان پرايس بود...علت اين ضعف پشتيباني آن بود كه آقاي پرايس مي كوشيد با هر دوطرف متخاصم كه خواستار دوستي با انگليسي ها بودند روابط دوستانه اي داشته باشد (همو، ص176وص40).
واقعيت امر اندكي بعد خود را نشان داد؛ چون كمپاني كه به تصرف خارك مي انديشيد تا آن را از تسلط كمپاني هلند خارج كند، پيش از رسيدن سپاه زند به ساحل بندرريگ، به خارك حمله كرد، اما شكست خود و به بهانه اينكه چون كريم خان به آنها كمك نكرده است در اين حمله شكست خورده اند، كشتي خود را به طرف بوشهر عقب كشيد و هنگامي كه سپاه زند به ساحل رسيد با كمال تعجب شاهد عقب نشيني كشتي كمپاني بود (فلور، ص122).
در همين روز شورش حسن سلطان در خارك عليه ميرمهنا آغاز شد و ميرمهنا به ناچار ازخارك به دريا گريخت. كريم خان كه در قرارداد با كمپاني تعهد كرده بود خارك را پس ازتصرف دراختيار انگليسي ها قرار دهد،وقتي ديد بدون كمك آنها خارك را تصرف كرده است، اين قرارداد را لغو كرد.

ادامه مطلب: مناسبات تجاري سياسي حكومت زند با كمپاني هند شرقي انگليس (4)
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: زنديه
نمایش از 05 تیر 1393 بازدید: 88
پرینت

مناسبات تجاري سياسي حكومت زند با كمپاني هند شرقي انگليس (5)

نويسنده: دكتر غلامعلي رجايي
ميانجي گري شيخ ناصر در انتقال گروگانها
  كريم خان همواره از شيخ ناصر براي فرستادن درخواستهاي خود به نمايندگي كمپاني در بوشهر و بصره استفاده مي كرد. با تيره شدن روابط خان زند و هنري مور، وي توانست خان زند را راضي كند تا دو گروگان از شيراز به بوشهر منتقل شوند. پس از موافقت كريم خان گروگانها به بوشهر منتقل شدند و در اختيار شيخ بوشهر قرار گرفتند.

پيشنهاد گروگانها در حل اختلاف ايران و مسقط
پس ازانتقال بيومنت و گرين به بوشهر، آنها به درخواست شيخ ناصر نامه اي به هنري مور نوشتند و ازاو تقاضا كردند كه درباره اختلاف ايران و مسقط ميانجي گري كند با توجه به اينكه هنوز زكي خان در اسارت شيخ عبدالله،حاكم هرمز، بود كشتيهايي را به هرمز بفرستد تا هنگام لشكركشي شيخ ناصر عليه حاكم هرمز از آنها حمايت كنند. شيخ دوباره ازكمپاني درخواست كرد كه در ازاي گرفتن امتيازهايي از خان زند دفتر كمپاني را دربوشهر بازگشايي كند (القاسمي، ص103).
بعيد به نظر مي رسد ناوگان شيخ بوشهر كه به راحتي توانست به كمك ميرناصر،حاكم بندرريگ، بحرين را تصرف كند براي حمله به هرمز به حمايت و اسكورت ناوگان كمپاني چشم بدوزد، با توجه به اين مسائل است كه مي توان نامه شيخ ناصر را بهانه اي براي قطع نشدن ارتباط با كمپاني دانست.
هنگامي كه كريم خان از نامه شيخ ناصر به مور نتيجه اي نگرفت با توجه به اهميتي كه براي حل اختلاف خود با امام مسقط قائل بود، در نامه ي به شيخ ناصر نوشت با امام مسقط صلح كند و هم زمان با اين نامه دستور داد كه پسر شيخ عبدالله، حاكم هرمز، از زندان آزاد شود؛ شيخ عبدالله نيز در پاسخ به اين اقدام زكي خان را از زندان آزاد كرد.

ادامه مطلب: مناسبات تجاري سياسي حكومت زند با كمپاني هند شرقي انگليس (5)
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: زنديه
نمایش از 05 تیر 1393 بازدید: 160
پرینت

کریم‌خان" زمامدار مصلحی که خواندن و نوشتن نمی‌دانست

 "کریم خان زند و زمان او" نوشته پرویز رجبی به تازگی توسط نشر اختران منتشر شده است. مروری بر این کتاب در ذیل می آید.
ویلیام فرانکلین که در زمان جعفر زند - پسر برادر کریم خان - به ایران آمد در سفرنامه خود می‌نویسد: «‌اگر به شاهی بتوان لقب کبیر داد، ‌آن شاه حتما کریم خان بود، به طوری که کارهای او امروز هم شاهد این مدعی است. پادشاهی که ایرانیان هنوز از او به نیکی یاد می‌کنند.»

همیشه در تاریخ نام‌های جاودانی هستند که با خود آبادانی و ارزش را برای یک کشور یا قوم به ارمغان می‌آورند. در تاریخ پر رمز و راز ایران نیز نامدارانی توانستند با فراست و توانمندی خود، برای این خاک قدم بردارند و نامی جاودان و بلند مرتبه از خود برجای گذارند. در این بین باید نامی از کریم خان زند برد تا عیار او نیز به درستی شناخته شود. می توان به جرات گفت کریم خان توانست یک بار دیگر کشور از هم پاشیده را سامان داده و با برقراری نظم و امنیت به اقتصاد و بازرگانی جانی تازه بخشد.
حکومت او به یک دوره سقوط ۲۰۰ ساله پایان می‌بخشد و به ورشکستگی تاریخ ایران و ایرانیان رنگی دیگر می‌دهد و در آن وقفه‌ ایجاد می‌کند؛ درست زمانی که ایران در آشفتگی و ناامنی به سر می برد و قسمت‌هایی از خاکش را از دست می‌دهد و پایه‌های استقلال سیاسی و اقتصادی و اجتماعی لرزانی دارد.
آنچنان که در پیشگفتار کتاب آمده است: در این تاریخچه کوشش شده تا جایی که منابع اجازه می‌دهد جسته گریخته هنگام شرح رویداد‌های تاریخی و سپس در بخشی جداگانه، ‌اندکی به اوضاع اجتماعی ایران نیز پرداخته شود زیرا تاریخ اجتماعی و فرهنگی ایران پس از اسلام در زمان کریم خان زند - به حکم جبر زمان - به طور رنگ باخته‌ای آخرین مظاهر خود را نشان می‌دهد.

ادامه مطلب: کریم‌خان" زمامدار مصلحی که خواندن و نوشتن نمی‌دانست
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: زنديه
نمایش از 05 تیر 1393 بازدید: 140
پرینت

کرمانشاهان در روزگار زندیه

 نویسنده: جعفر نوری

چکیده:

کرمانشاه یکی از ایالت های غربی ایران است که از دوران صفویه به بعد به دلیل جایگاه استراتژیک و مرزی آن بخصوص نزدیکی به عثمانی از اهمییت ویژه ای برخوردار بود. نادر شاه افشار با احداث قلعه و توپخانه در این شهر در راستای مبارزه با عثمانی این اهمییت را دو چندان کرد، بطوری که بیشتر تلاش سرداران مدعی قدرت بعد از مرگ نادر مصروف تصرف این شهر شد. بدین ترتیب کرمانشاه بعد از مرگ نادر بارها و بارها آماج حملات مدعیان قدرت قرار گرفت، اما به سبب استحکام و مجهز بودن قلعه به توپخانه از تسخیر آن ناتوان ماندند. سرانجام کریم خان زند موفق شد بعد از حملات پیاپی قلعه را تصرف کند. در طی دوران زمامداری کریم خان زند کرمانشاه نیز همچون دیگر نقاط ایران رویه های از آرامش را به خود دید اما با مرگ او کرمانشاه همچون دیگر نواحی تحت تسلط کریم خان صحنه درگیری و آشوب میان جانشینان او و حاکمان محلی کرمانشاه شد.

کلید واژه:

کریم خان زند، قلعه نادری،ایل زنگنه،کرمانشاه، الله قلی خان زنگنه

مقدمه:

کرمانشاهان از همان روزگار باستان به دلیل نزدیکی به تیسفون پایتخت ساسانیان از جایگاه و اهمیت خاصی برخوردار بود. به دنبال حمله اعراب به ایران،کرمانشاه به دلیل اینکه در مسیر راه حمله اعراب قرار گرفت تا حدودی شکوفایی خود را از دست داد. اگر چه حکومتهای مستقل از قرن دوم به بعد در ایران شکل گرفت اما کرمانشاه به همراه سایر ایالات غربی ایران تا قرن پنجم در سیطره بغداد و خلافت عباسی قرار داشت.در عصر حکومت سلجوقیان و ایلخانان مغول کرمانشاهان جزء ایالت تازه تاسیس یعنی کردستان بود. با این وجود کرمانشاه طی قرنهای متوالی پنجم، ششم و هفتم به دلیل منازعاتی که حکومتهای وقت ایرانی با هماسیگان غربی داشتند،جولانگاه جنگ و نبرد بود. در عصر تیموریان نیز این روال همچنان ادامه داشت. با تشکیل حکومت صفویه در سال 907 ه ق این شهر نیز تحت تسلط صفویان در آمد.

ادامه مطلب: کرمانشاهان در روزگار زندیه
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: زنديه
نمایش از 05 تیر 1393 بازدید: 136
پرینت

سیاست داخلی کریم خان زند

 کریم خان زَند از فرمانروایان ایران و بنیادگذار خاندان زندیان بود.او را نیکوترین فرمانروا پس از تازش عربها به ایران دانسته‌اند.
کریم‌خان از ایل لک زند بود .پدرش ایناق خان نام داشت و رئیس ایل بود. کریم خان در آغاز سرباز سپاه نادرشاه افشار بود و پس از مرگ او به ایلش پیوست و کم کم با سود بردن از جو به هم ریخته پس از مرگ نادر نیرویی به هم زد و چندی پستر با دو خان بختیاری به نامهای ابوالفتح خان و علیمردان خان ائتلافی را فراهم ساخت و کسی را که از سوی مادری از خاندان صفوی می‌دانستند به نام ابوتراب میرزا را به شاهی برداشتند.در این اتحاد علیمردان خان نایب السلطنه بود و ابوالفتح خان حاکم اصفهان و کریم خان نیز سردسته سپاه بود. اما چندی که گذشت علیمردان خان ابوالفتح خان را کشت و بر دیگر همراهش کریم خان هم شورید ولی سرانجام پیروزی با کریم خان بود.چندی هم با محمد حسن خان قاجار دیگر داودار پادشاهی ایران درگیر بود که سرانجام سربازانش محمد حسن خان را در حالی که رو به گریز بود کشتند.او بازمانده افغانهای شورشی را نیز یا تار و مار کرد و یا آرام نمود.سر انجام با لقب وکیل الرعایا (به عنوان وکیل شاه اسماعیل سوم)در ۱۷۵۰[۱] به فرمانروایی بخش بزرگی از ایران به جز خراسانرسید که آن را به احترام نادرشاه در دست نوه او شاهرخ‌شاه باقی گذاشت.

ادامه مطلب: سیاست داخلی کریم خان زند
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: زنديه
نمایش از 05 تیر 1393 بازدید: 132
پرینت

زندیه

 دیان یا زندیه یا دودمان زند نام خاندانی پادشاهی است که میان فروپاشی افشاریان تا برآمدن قاجار به درازای چهل و شش سال در ایران بر سر کار بودند. این سلسله به سردمداری کریم خان زند از ایل زند که از سال ۱۱۶۳ هجری قمری در ایران به قدرت رسید او فردی مدبر و مهربان بود.کریم خان خود را وکیل الرعایا نامید و از لقب (شاه) پرهیز کرد. شیراز را پایتخت خود گردانید و در آبادانی آن کوشش نمود ارگ بازار حمام و مسجد وکیل شیراز از کریمخان زند وکیل الرعایا به یادگار مانده است.
کریمخان زند وکیل الرعایا (۱۱۹۳ – ۱۱۶۳ ه.ق): از سوابق زندگی خان زند تا سال ۱۱۶۳ ه.ق. که جنگ های خانگی بازماندگان نادر شاه بی کفایتی آنان را برای مملکتداری آشکار ساخت و آن عرصه را برای ظهور قدرت های جدید مستعد گردانید، خبری در دست نیست. به دنبال اغتشاشات گسترده و عمومی این ایام خان زند به همراه علی مردان خان بختیاری و ابوالفتح خان بختیاری اتحاد مثلثی تشکیل دادند و کسی را از سوی مادری از تبار صفویان بود را به نام شاه‌اسماعیل سوم به شاهی برداشتند. ولی چون هیچ یک از آنان خود را از دیگری کمتر نمی‌شمرد، ناچار به نزاعهای داخلی روی آوردند. سرانجام کریم خان توانست پس از شانزده سال مبارزه دائمی بر تمامی حریفان خود از جمله محمدحسن خان قاجار و آزاد خان افغان غلبه کند و صفحات مرکزی و شمالی و غربی و جنوبی ایران را در اختیار بگیرد. وی به انگلیسها روی خوش نشان نداد و همواره میگفت آنها می‌‌خواهند ایران را مانند هندوستان کنند. برادر وی، صادق خان، نیز موفق شد در سال ۱۱۸۹ ه.ق. بصره را از حکومت عثمانی منتزع نماید و به این ترتیب، نفوذ اوامر دولت ایران را بر سراسر اروندرود و بحرین و جزایر جنوبی خلیج فارس مسلم گرداند.

زندیان پس از کریم‌خان

ادامه مطلب: زندیه
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: زنديه
نمایش از 05 تیر 1393 بازدید: 112
پرینت

تشكيل دولت زنديه

 نویسنده : عزت الله نوذری

تاریخ اجتماعی ایران از آغاز تا مشروطیت ( قسمت سی و هفتم )

25 . تشكيل دولت زنديه

كريم خان كه رييس قبيله اى (456) بيش نبود، در سال 1165 ه .ق . پس از شكست على مردان خان و خروج او از صحنه سياست ايران ، سلطان واقعى و فعال مايشاء اين كشور شده بود خود را وكيل الرعايا يعنى وكيل و نماينده مردم خواند و عنوان پادشاهى را براى شاه اسماعيل كه خود به كمك على مردان خان به سلطنت رسانيده بود باقى گذارد.
محمد صادق موسوى اصفهانى در تاريخ گيتى گشا در مورد تاريخ زنديه در اين باره مى نويسد:
قرعه ى اين امر خطير را به نام ميرزا ابوتراب ، ولد ميرزا مرتضى كه دخترزاده ى شاه سلطان حسين بود نگاشتند، در ساعتى مسعود و طالعى محمود، او را بر تخت سلطنت و سرير دولت طوس داده ، شاه اسماعيل سوم نام نهادند و خطبه و سكه به نام وى زدند (457).
تاريخ نيابت سلطنت و وكالت كريم خان ، پر است از جنگ هاى بى شمارى كه وى عليه دشمنان سرسخت ، انجام داده است و هنگامى كه كريم خان به تدريج از كار دشمنان داخلى آسوده خاطر شد، شاه اسماعيل ، نوزده ساله بود و چون به سن بلوغ رسيد، لازم بود اداره امور كشور به او محول شود، ليكن مجلسى از بزرگان زند در اصفهان راى به عدم لياقت و خلع او از مقام سلطنت دادند و آن گاه بدن قايل شدن عنوان پادشاهى براى كريم خان او را زمامدار كشور كردند.
ابوالحسن بن محمد امين گلستانه در مجمل التواريخ بعد نادريه در اين باره مى نويسد:

ادامه مطلب: تشكيل دولت زنديه
 

صفحه1 از2

<< شروع < قبلی 1 2 بعدی > پایان >>

بانک اطلاعات دارو - داروشناسی

آشنایی با انواع داروها

عوارض انواع داروها و....

 -----------

ورود

حاضرين در سايت

ما 315 مهمان و بدون عضو آنلاین داریم

برای حمایت از ما امتیاز دهید