نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: قرارداد تنباکو/ انحصار توتون
نمایش از 09 ارديبهشت 1394 بازدید: 165
پرینت

واکاوی جریان لغو امتیاز تنباکو به فتوای میرزای شیرازی

بدین ترتیب درنتیجه‌ى لغو امتیاز تنباکو، حکم تحریم تنباکو نیز پس از 55 روز از سوى علماء لغو شد. البته در این بین کارگزاران خارجى که تلاش‌هاى خود را بى ثمر مى دیدند، به ادعاى خسارت پرداختند و....
اندیشه‌ى انحصار تجارت توتون و تنباکو را نخستین بار محمد‌حسن خان اعتماد‌السلطنه وزیر انطباعات ناصرالدین‌شاه مطرح کرد. وى در جمادى الاخر 1303 پیشنهادى در نه فصل و با عنوان «قانون اداره‌ى انحصاریه تنباکو و توتون و متفرعات آن» به ناصرالدین‌شاه عرضه نمود که البته با بى توجهى شاه مواجه گردید. یک سال بعد اعتماد‌السلطنه در نامه‌ى دیگرى که در سى فصل تهیه شده بود، مسئله‌ى دریافت مالیات از عایدات دخانیات را براى ازدیاد عواید کشور تنظیم کرد. على رغم آنکه ناصرالدین شاه قانون فوق را مورد تصویب قرار داد، به سبب مخالفت علما و بى میلى امین‌السلطان ـ صدر‌اعظم که به دستور شاه عهده‌دار اجراى آن بود ـ هرگز تحقق نیافت. سه سال پس از وقایع فوق و در پى سفر سوم ناصرالدین شاه به اروپا در سال 1269 ه‍. ش که به تشویق وزیر مختار انگلیس در ایران، سرهنرى درومند ولف انجام گرفته بود، دولت انگلیس فرصت مناسب را براى کسب امتیاز انحصار توتون و تنباکو به دست آورد و زمینه‌سازى آن را به ماژور جرالد تالبوت از نزدیکان و مشاوران لرد سالیسبورى (نخست‌وزیر و وزیر خارجه‌ى انگلیس) محول کرد. تالبوت نخستین مذاکره درباره‌ى انحصار تجارت توتون و تنباکو را در شهر برایتون با اعتماد‌السلطنه آغاز کرد و پس از کسب اطلاعات کافى در این زمینه، امین‌السلطان را با دادن وعده‌هاى فراوان متقاعد کرد که او نیز موافقت شاه را در ازاى دریافت سالانه 25 هزار لیره جلب نماید.
ناصرالدین شاه که براى تأمین هزینه‌ سفرها‌ى خود به اروپا با مشکلات مالى مواجه بود، با اعطاى امتیاز موافقت کرد و پس از مراجعت به ایران در رجب 1307 ه‍. ق (مارس 1890 میلادى) قراردادى را با تالبوت ـ که با کمک دولت و عده‌اى از سرمایه‌داران انگلیسى، کمپانى رژى را با سرمایه‌اى 650 هزار لیره تأسیس کرده بود ـ منعقد نمود. بدین ترتیب در 28 رجب 1307 (20 مارس 1890) امتیاز تجارت توتون و تنباکو به مدت پنجاه سال به تالبوت اعطا گردید. این امتیاز که به امضاى شاه و سرهنرى ولف رسید، داراى پانزده فصل بود که حکایت از اختیارات تام تالبوت در امور دخانیات ایران و بى اعتنایى به منافع ملت ایران داشت. مطابق با این قرارداد، شرکت رژى متعهد مى گردید که در ازاى انحصار خرید و فروش توتون و تنباکوى ایران به مدت پنجاه سال، سالانه مبلغ 15 هزار پوند استرلینگ به همراه یک چهارم سود خالص خود را به شاه بپردازد.

ادامه مطلب: واکاوی جریان لغو امتیاز تنباکو به فتوای میرزای شیرازی
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: قرارداد تنباکو/ انحصار توتون
نمایش از 09 ارديبهشت 1394 بازدید: 143
پرینت

تحلیل ساختاری جنبش تنباکو

نویسندگان:رقیه علیپور بهزادی -علی حدادی

 

چکیده:
جنبش تنباکو به دنبال بسته شدن قرارداد تجاری- اقتصادی ایران و انگلیس (ماژور تالبوت) در سال (1306هق) ایجاد شد که در آن کل محصول توتون و تنباکوی ایران به مدت 50 سال به این شخص واگذار شد و سود زیادی عاید دولت ایران نمی شد. اعتراضات گسترده ای در داخل و خارج ایران صورت گرفت، از شهرهای بسیار مهم مخالف می توان به تهران (حسن آشتیانی)، اصفهان (آقا نجفی)، تبریز (مجتهد تبریزی) و فارس (علی اکبر فال اسیری) اشاره کرد. رهبری این اعتراضات را روحانیت بر عهده داشتند. همراه با مخالفت روسیه در ترکیه روزنامه‌ی اختر و در لندن هم روزنامه قانون به مخالفت با این قرارداد پرداختند. به دنبال اعتراضات گسترده تا سال 1307ه.ق، با فتوای میرزای شیرازی و با دستور شاه این قرارداد لغو شد. جنبش تنباکو اولین جنبش مردم ایران بود که حضور گسترده‌ی توده‌ی مردم را به همراه داشت. رهبری این حرکت بر عهده‌ی روحانیتی بود که از بطن جامعه بر خاسته بودند. این جنبش از نظر ایدئولوژی، تفکر جدیدی را مطرح نکرد، بلکه از نظر شکل، الگویی برای انقلاب مشروطه بود. پیامدهای اساسی آن را می توان در ضعف جایگاه و موقعیت ظل اللهی شاه، نفی مشروعیت، نفی سلطه‌ی بیگانه در ایران و شروع وام‌گیری از بیگانگان خلاصه کرد. این مقاله تلاش دارد به بررسی ساختاری این جنبش از نظر (رهبران، ایدئولوژی و زمینه‌ی اجتماعی) بپردازد و از بیان بسیاری از حوادث تاریخی صرف نظر شده است.
کلید واژه:
جنبش، توتون و تنباکو، انحصار، روحانیت، تحلیل ساختاری
مقدمه:

ادامه مطلب: تحلیل ساختاری جنبش تنباکو
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: قرارداد تنباکو/ انحصار توتون
نمایش از 09 ارديبهشت 1394 بازدید: 128
پرینت

تنباکو و پیامدهای آن فتوای تحریم (1)

در یکی از مراحل بحرانی تاریخ اسلام که استعمارانگلیس با کسب امتیاز تنباکو می رفت تا کشوراسلامی ایران را در ردیف مستعمرات خود در آورد عالمی متعهد مرزبانی آگاه و بیدار مرجع عالیقدر جهان تشیع میرزای شیرازی بزرگ عمق توطئه را دریافت و با صدور فتوای تحریم تنباکو بزرگترین ضربه را بر پیکر دولت استعمارگرانگلیس نواخت واو را دراهداف شوم و شیطانی خود ناکام کرد.
این فتوای قاطع و کوبنده استبداد را رسوا ساخت . قوت و قدرت اسلام و رهبران مذهبی را به نمایش گذاشت . برای نخستین بار توانایی مبارزه منفی را در رویارویی با قوی ترین قدرت زمان به اثبات رساند. الهام بخش همه حرکتهای ضداستعماری و ضداستبدای کشورهای اسلامی گردید و...
ازاین رو شایسته است که محققان درباره این فتوا و نقش تاریخ ساز آن به بحث و بررسی بنشینند و این مقطع از تاریخ ایران را که در حقیقت سرفصل مبارزات ضداستعماری امت اسلامی ایران است به دور از جعل و تحریف به همه انسانهای به تنگ آمده از قدرتهای استعماری و استبدادی بشناسانند.
گر چه درباره نهضت تنباکو کتابها ، رساله ها و مقالات بسیاری نگاشته شده که برخی نیز شایان تقدیر و تشکر است ولی از این حقیقت نمی توان چشم پوشید که حرکتهای ضد استعماری و ضد استبدادی همواره در طول تاریخ از دست تحریف قلم به مردان و تاریخ نگاران درباری و استعماری مصون نمانده اند. هر چه حرکت کوبنده تر عظیم تر و شکننده تر بوده تلاش دشمنان نیز در جعل و تحریف قوی تر و پیچیده تر. تاریخ مبارزات صد ساله ملت مسلمان ایران گواه این مدعاست و نهضت تنباکو بهترین شاهد .
برای تبیین اهمیت قیام امت اسلامی در این بخش از تاریخ معاصر و برای روکردن دست تاریخ نگاران استعماری و درباری در تحریف و وارونه جلوه دادن نهضت تنباکو به مسائل ذیل می پردازیم :

ادامه مطلب: تنباکو و پیامدهای آن فتوای تحریم (1)
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: قرارداد تنباکو/ انحصار توتون
نمایش از 09 ارديبهشت 1394 بازدید: 91
پرینت

تنباکو و پیامدهای آن فتوای تحریم (2)

پیامدها

نهضت تحریم تنباکو که با ماهیتی ضداستعماری وانگیزه های اسلامی و به رهبری روحانیت بویژه میرزای شیرازی صورت گرفت به اسلام و مسلمانان حیاتی تازه بخشید. ماهیت استعمار و به گفته شیخ حسن کربلائی حال و خیال مردم مزور و محیل فرنگستان بر ملت و دولت ایران هویدا شد و بار دیگر پیوند دیرپای روحانیت اصیل و متعهد و مردم کشورمان را جلوه گر ساخت .اتحاد و ایثار و از خود گذشتگی آنان را در حفظ استقلال و هویت اسلامی کشور به نمایش گذاشت و زمینه ساز بسیاری از حرکتهای اصیل و مردمی شد و... خلاصه پیامدهای بسیار خوبی به دنبال داشت که اهم آنها به قرار زیر است :
عزت مسلمانان

نهضت تنباکو و در حقیقت فتوای قاطع و کوبنده میرزای بزرگ مایه عزت و سربلندی اسلام و مسلمانان و ذلت و خواری کمپانی و استعمار انگلیس شد. آنان که تا دیروز دارای عز و احترامی بودند و با نخوت و غرور با مردم برخورد می کردند و سالها بود که فرمان فرما و حاکم علی الاطلاق در کشور بودند در انظار مردم از درجه اعتبار اعتناء ساقط شدند و با چادرهای عاریتی از شهرها گریختند. آنانی که در شهرها ماندند از ترس و وحشت جرات ظاهر شدن در میان مردم را نداشتند. شیخ حسن کربلائی اوضاع خارجیان را در آن زمان چنین به تصویر می کشد:

ادامه مطلب: تنباکو و پیامدهای آن فتوای تحریم (2)
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: قرارداد تنباکو/ انحصار توتون
نمایش از 09 ارديبهشت 1394 بازدید: 94
پرینت

قیام تنباکو، نخستین ایستادگی در برابر شاه

پژوهشگر: نیلوفر کسری

 قرارداد رژی یا انحصار نامه توتون و تنباکو که میان دولت ایران و ماژور تالبوت انگلیسی منعقد شد تا چهارم جمادی‌الثانی 1309ق که الحاق کامل آن اعلام گردید، به عنوان اولین مبارزات استعماری و استبدادی به شکل یک قیام متشکل و یکپارچه در تاریخ معاصر ایران به ثبت رسیده است. این قیام بیش از 300 روز به طول انجامید و دولت استبدادی قاجار و استعمار انگلیس را ناچار به عقب‌نشینی ساخت.

قرارداد فوق محصول سومین سفر ناصرالدین ‌شاه به فرنگستان بود. ناصرالدین ‌شاه که در آن زمان تحت تأثیر رجال روشنفکر درباری برای سفر به فرنگستان و دیدار از دستاوردهای تمدن غربی ترغیب می‌شد، به تأیید و تشویق محمدحسن‌خان اعتمادالسلطنه و میرزا علی‌خان امین‌الدوله، میرزا ملکم‌خان ناظم‌الدوله و میرزا حسین ‌خان سپهسالار از سرمایه‌گذاری خارجی در ایران استقبال کرد. 1 ولیکن عدم آگاهی او از نحوۀ این سرمایه‌گذاری باعث شد که قراردادی چنین وسیع که مورد تعجب جهانیان گردید با ماژور تالبوت انگلیسی ببندد و امتیاز استخراج توتون و تنباکو را به مدت پنجاه سال به او واگذار نماید.
پس از مراجعت شاه تالبوت به تأسیس شرکتی با سرمایه 650 هزار لیره دست زد و مخفیانه راهی تهران شد بهطوری که چند روز اول همگان بجز امین‌السلطان و اعضای سفارت انگلیس از حضور او در تهران بی‌اطلاع بودند.
پس از چندی با کمک سر هنری درموند ولف وزیرمختار انگلیس در تهران، تالبوت و امین‌السلطان قراردادی به مدت پنجاه سال در این باب تنظیم کردند و برای امضاء توسط امین‌السلطان به نزد ناصرالدین ‌شاه بردند. امضای قرارداد فقط برای ناصرالدین ‌شاه مبلغ 25 هزار لیره پیشکش و هدایا در برداشت و البته این هدایا از هدایای امین‌السلطان و کامران‌ میرزا جدا بود. 2 با واگذاری این قرارداد همه ساله مبلغ پانزده هزار لیره انگلیس به خزانه دولت ایران واگذار می‌شد در حالی که این قرارداد سود کلانی برای انگلستان داشت. 3
این قرارداد در اصل ناقض استقلال کشور بود و سرنوشت تمامی دست اندرکاران توتون و تنباکوی کشور اعم از تاجر و خرده‌فروش و زارع را به دست خارجیان می‌سپرد. و در این زمینه از قراردادهای مشابهی که با کشورهای دیگر به امضاء رسیده بود به مراتب ظالمانه‌تر بود. چرا که سرنوشت هزاران زارع، تاجر و کاسب در گرو آن بود و علاوه بر فروش داخلی یکی از کالاهای بزرگ تجاری ایران به حساب می‌آمد. 4
مردم ناباورانه می‌دیدند که شاه مقدرات آنها را به دست بیگانه سپرده است. اندک ‌اندک صداهایی شنیده شد و عکس‌العمل‌هایی دیده شد.
بازتاب قرارداد در شیراز

ادامه مطلب: قیام تنباکو، نخستین ایستادگی در برابر شاه
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: قرارداد تنباکو/ انحصار توتون
نمایش از 09 ارديبهشت 1394 بازدید: 56
پرینت

لغو امتیاز تنباكو به فتوای آیة الله میرزای شیرازی

آیت الله حاج میرزا محمد حسن حسینی شیرازی ازعلمای عالیقدر شیعه می باشد. میرزا در اوایل زندگی به سال 1248 ه. ق از مولد خویش شیراز به اصفهان رفت ونزد علمای آن شهر به تحصیل علوم عقلیه و نقلیه مشغول شد سپس در سال 1259 ه. ق به عتبات عالیه رفت و نزد شیخ مرتضی انصاری به تلمذ پرداخت. درسال 1291 ه. ق در سامره اقامت گزید و به تدریس و تعلیم مشغول شد تا اینكه به سال 1312 ه.ق به رحمت پروردگار نایل آمد و درنجف به خاك سپرده شد.
فتوای تاریخی وی در تحریم تنباكو، توطئه ای را كه به سال 1309 ه.ق به دست ناصر الدین شاه قاجار با واگذاری امتیاز دخانیات ایران به مدت پنجاه سال به انگلیسی ها در حال شكل گرفتن بود، در نطفه نابود كرد.


اعطای امتیاز تنباكو
ناصرالدین شاه در سومین سفرش به اروپا ، در12 شعبان 1306 ه. ق از راه روسیه به انگلستان رفت و چون در اثر ولخرجی زیاد و عیاشی، پولهایش تمام شد ؛ امتیازی را در زمینه كشت، توزیع و فروش توتون وتنباكو به شخصی انگلیسی به نام " ماژور تالبوت" داد و در مقابل مقداری پول گرفت . مذاكره در شهر " برایتون" شروع شد . در این مذاكره اعتماد السلطنه و تالبوت به توافق رسیدند و وقتی شاه به " برایتون" آمد تالبوت توانست با دادن رشوه هایی به درباریان از جمله امین السلطان نظر موافق شاه را به دادن انحصار دخانیات، در مقابل دریافت 25 هزار لیره جلب كند.

ادامه مطلب: لغو امتیاز تنباكو به فتوای آیة الله میرزای شیرازی
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: قرارداد تنباکو/ انحصار توتون
نمایش از 09 ارديبهشت 1394 بازدید: 93
پرینت

تحريم تنباكو

رزيتا ميري

ناصرالدين شاه چهارمين پادشاه سلسله قاجار نزديك نيم قرن از تاريخ 14 شوال 1264ق تا 17 ذي‌القعده 1313ق در ايران سلطنت كرد، وي علاقه بسياري به شكار، گردش و سير وسياحت به نقاط مختلف كشور داشت، چندين سفر كوتاه و بلند به داخل و خارج كشور نمود. جمعاً سه بار به اروپا سفر كرد و در هر بار امتيازات بي‌شماري به بيگانگان مي‌داد، خصوصاً در سفر سوم خويش امتياز توتون و تنباكو و همچنين بانك شاهي را به دولت انگلستان داد. سفر سوم ناصرالدين شاه به اروپا در سال 1306ق بنابه دعوت رئيس‌جمهور فرانسه و به بهانه ديدن نمايشگاه بين‌المللي پاريس انجام شد. شاه به اتفاق ميرزا علي‌اصغرخان امين‌السلطان صدراعظم و همراهان قبل از ورود به فرانسه رهسپار لندن شد و در آنجا مورد استقبال مقامات انگليسي قرار گرفت و در ميهمانيهاي رسمي كه به افتخار ورودش برگزار مي‌شد شركت مي‌كرد، در يكي از اين ميهانيها كه در شهر برايتون برگزار شد ناصرالدين شاه با يكي از دوستان لرد ساليسبوري نخست‌وزير انگليس به نام ” جرالد تالبوت“ آشنا شد.

ادامه مطلب: تحريم تنباكو
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: قرارداد تنباکو/ انحصار توتون
نمایش از 09 ارديبهشت 1394 بازدید: 73
پرینت

قرارداد تالبوت( قرارداد تنباکو)

سم الله الرحمن الرحيم
[مقدمه]
صورت فرمان امتياز تنباكو و تتن منوپل خريد و فروش و ساختن در داخل يا خارج – كل تتن و تنباكوئي كه در ممالك محروسه به عمل آورده مي شود تا انقضاي مدت پنجاه سال از تاريخ امضاء اين انحصارنامه به ماژور تالبوت و به شركاء مشاراليه مشروط به شرايط آتي واگذار فرموديم:
فصل اول- صاحبان اين امتيازنامه همه ساله مبلغ پانزده هزار ليره انگليسي به خزانه عامره اعلي كارسازي خواهند نمود اعم از اينكه از اين كار نفع ببرند يا ضرر، اين پول هر ساله در پنج ماه از سال گذشته، پرداخته مي شود.
فصل دويم- فقط محض تعيين از تنباكو و تتني كه در ممالك محروسه به عمل آورده مي شود صاحبان اين امتياز ثبت از زارعي كه مي خواهد عمل زراعت اين امتياز را بكند نگاه خواهند داشت و دولت عليه به حكام محليه حكم اكيدي خواهد فرمود كه زارعين تنباكو و تتن را مجبور به دادن ثبت نمايند و اذن و اجازه نامچه از براي فروش و معامله و غيره تتن و تنباكو و سيگار و انفيه و غيره حق خالص صاحبان اين امتياز است و احدي جز صاحبان اين امتيازنامه حق صدور اجازه نامجات مزبوره ندارند و نخواهند داشت. اصناف تتن و تنباكو فروش كه مشغول اين حرفت اند در كسب و معاملات داخله خود برقرار خواهند بود مشروط به داشتن اجازه نامه كه دارنده امتياز خواهد بود.

ادامه مطلب: قرارداد تالبوت( قرارداد تنباکو)
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: قرارداد تنباکو/ انحصار توتون
نمایش از 09 ارديبهشت 1394 بازدید: 109
پرینت

نهضت تنباکو

قیام تنباکو، قیام تحریم تنباکو، جنبـش تحریم تنباکو، نهضت تحریم تنباکو یا نهضت تنباکو در اعتراض به اعطای امتیاز توتون و تنباکو (انحصار-مونوپل) در سفر سوم ناصرالدین شاه قاجار به فرنگ شکل گرفت.

پیشینه
سلسلهٔ قاجار در طول حیات خود دارای مشکلات عدیده‌ای بود که از میان آنها، مشکل استبداد و انحطاط اقتصادی از همه شاخص‌تر بود. قجرها که از یک سو با نفوذ استعمار انگلیس و از سوی دیگر با شکست‌های ایرانیان از روسیه رو به رو شده بودند، پیوسته تحت تأثیر بیگانگان و امپراتوری آلمان قرار داشتند. در این بین رقابت سنتی انگلیس ،روسیه و امپراتوری آلمان برای به دست آوردن امتیازات گوناگون در ایران به ویژه در دوران ناصرالدین‌شاه، به اوج خود رسید. مسافرت‌های شاه به خارج از کشور که اغلب به دلیل آشنایی وی با تجدد و شیوه‌های نوین حکومت‌داری صورت می‌گرفت، به دلیل فراهم نمودن هزینه‌های سفر، معمولاً با اعطای امتیازات بزرگی نیز به روس و انگلیس همراه بود.
اوضاع اقتصادی ایران در زمان قاجار

ادامه مطلب: نهضت تنباکو
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: قرارداد تنباکو/ انحصار توتون
نمایش از 09 ارديبهشت 1394 بازدید: 64
پرینت

لغو امتياز تنباکو به فتواي آيت الله ميرزاي شيرازي

جنبش تحريم توتون و تنباکو و فتواي تاريخي ميرزاي شيرازي از مهمترين رويدادهاي تاريخ معاصر مي باشد. جريان از اين قرار بود که ناصرالدين شاه در سفر سوم خود به اروپا در اثر ولخرجي هاي زياد و عياشي ها، پول هايش تمام شد و چون ديگر پولي در بساط نداشت امتيازي را در زمينه کشت، توزيع و فروش توتون و تنباکو به يکي از مشاوران و نزديکان نخست وزير انگليس به نام "ماژور تالبوت " واگذار کرد و در مقابل 25 هزار ليره دريافت کرد. مطابق اين قرارداد کمپاني "رژي" بايد سالانه 15 هزار ليره به صندوق دولت ايران واريز مي کرد و در مقابل کشت و فروش توتون و تنباکو را در انحصار خود مي گرفت يعني از زارعان ارزان مي خريد و گران مي فروخت در جريان امضاي اين قرارداد عده اي از درباريان خصوصا امين السلطان، صدر اعظم، با دريافت رشوه هايي، نقش ايفا مي کردند.

ادامه مطلب: لغو امتياز تنباکو به فتواي آيت الله ميرزاي شيرازي
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: قرارداد تنباکو/ انحصار توتون
نمایش از 09 ارديبهشت 1394 بازدید: 73
پرینت

جنبش تنباكو؛ سرآغاز مشروطه‌خواهي

سلسله‌ي قاجار در طول حيات خود داراي مشكلات عديده‌اي بود كه از ميان آنها، مشكل استبداد و انحطاط اقتصادي از همه شاخص‌تر بود. قجرها كه از يك سو با نفوذ استعمار انگليس و از سوي ديگر با شكست‌هاي ايرانيان از روسيه رو به رو شده بودند، پيوسته تحت تأثير بيگانگان قرار داشتند. در اين بين رقابت سنتي انگليس و روسيه براي به دست آوردن امتيازات گوناگون در ايران به ويژه در دوران ناصرالدين‌شاه، به اوج خود رسيد. مسافرت‌هاي شاه به خارج از كشور كه اغلب به دليل آشنايي وي با تجدد و شيوه‌هاي نوين حكومت‌داري صورت مي‌گرفت، به دليل فراهم نمودن هزينه‌هاي سفر، معمولاً با اعطاي امتيازات بزرگي نيز به روس و انگليس همراه بود.
اعطاي امتياز انحصار محصول توتون و تنباكوي ايران از مرحله‌ي كشت تا فروش در داخل و خارج كشور به مدت پنجاه سال به يك شركت انگليسي از سوي ناصرالدين‌شاه، تبعات و پيامدهاي زيادي را در ايران به همراه داشت و با مخالفت‌هاي شديد علما، بازرگانان و برخي از دولتمردان مواجه شد. در اين بين حكم تحريم استعمال توتون و تنباكو از سوي مرجع بزرگ شيعيان ميرزا حسن شيرازي، اعتراض عمومي بي‌نظيري عليه حكومت بوجود آورد كه پيامدهاي ناگوار واگذاري امتياز دخانيات ايران به بيگانگان را از ميان برد.
از اين رو مي‌توان تحريم تنباكو را كه در سال 1275 خورشيدي (1309 ه‍. ق) در پي حكم آيت‌الله ميرزاي شيرازي شكل گرفت، به عنوان سرسلسله جنبش‌هاي آزادي خواهانه در تاريخ معاصر ايران به شمار آورد. چرا كه مخالفت با واگذاري امتياز تجارت تنباكو به بيگانگان، بسترهاي همراهي تجدد‌خواهان و روحانيون را در كنار مردم بوجود آورد و آنها را به قيام عليه استبداد داخلي و استعمار خارجي ترغيب نمود. بنابراين در نوشتار حاضر ضمن مرور اجمالي اوضاع اقتصادي ايران در زمان قاجار، به شرح چگونگي اعطاي امتياز انحصار توتون و تنباكو به تالبوت خواهيم پرداخت و مخالفت علما و اوج‌گيري مخالفت‌هاي مردمي و نقش ميرزاي شيرازي را به عنوان مرجع عالي‌قدر جهان تشيع در جنبش تنباكو مرور خواهيم نمود. در ادامه به چگونگي لغو امتياز تنباكو و پايداري روحانيون و مردم در اين حركت بزرگ خواهيم پرداخت و ضمن بررسي پيامدها و تبعات جنبش تنباكو، در نهايت با نتيجه‌گيري، بحث حاضر را خاتمه خواهيم بخشيد.

ادامه مطلب: جنبش تنباكو؛ سرآغاز مشروطه‌خواهي
 
نوشته شده توسط سيداحمدخزايي دسته: قرارداد تنباکو/ انحصار توتون
نمایش از 09 ارديبهشت 1394 بازدید: 69
پرینت

امتیاز انحصاری توتون و تنباکو لغو شد

تاریخ ایرانی: در روز ۲۴ اردیبهشت ۱۲۷۰ هجری شمسی در پی صدور فتوای تحریم تنباکو از سوی آیت‌الله میرزای‌ شیرازی، امتیاز توتون و تنباکو که به صورت انحصاری در اختیار شرکت بریتانیایی رژی بود، لغو شد.

اقتصاد سنتی ایران در دوران ناصرالدین شاه قاجار متکی بر کشاورزی، صنایع دستی و مبادلات بازرگانی بود. در این دوره این اقتصاد با کمک سرمایه‌داران غربی و تجار ایرانی و با اعمال نفوذ قدرت‌هایی چون روس و انگلیس به بازارهای بین‌المللی پیوست. وابستگی اقتصاد ایران به بازارهای بین‌المللی، رشد سریع بازرگانی خارجی را در پی داشت که در نیمه قرن نوزدهم میلادی سرعت گرفت.

وجود روس و انگلیس در شمال و جنوب، کشور ایران را به صورت یک کشور نیمه‌مستعمره در آورده بود. این وضعیت نیمه استعماری زمانی تشدید شد که دو نیروی رقیب استعماری در حوزه‌های نفوذ سیاسی – اقتصادی خود در ایران، در کنار یکدیگر قرار گرفتند. این دو نیروی استعمارگر، ایران را به سه قسمت تقسیم کرده بودند و مستقیماً اداره آن را در دست گرفتند و قسمتی از این کشور را همچون حائلی در بین خود نگاه داشتند. رفاقت این دو قدرت، پیامدهایی در ایران داشت که از آن جمله می‌توان به حمایت از نهاد کهن اجتماعی و حفظ وضع موجود سیاسی اشاره کرد. در چنین اوضاع و احوال و شرایطی بود که بازار امتیازگیری از سوی کشورهای استعمارگر در ایران گرم شد. امتیازاتی که گاه باعث حیرت خود آنان نیز شد. به طور مثال زمانی که خبر اخذ امتیاز رویتر از ناصرالدین شاه در روزنامه‌های اروپا منتشر شد، بُهت و حیرت مردم را فرا گرفت، تا آنجایی که بعضی به طنز، تاریخ قرن نوزدهم ایران را قرن امتیاز رویتری نامیدند.

ادامه مطلب: امتیاز انحصاری توتون و تنباکو لغو شد
 

بانک اطلاعات دارو - داروشناسی

آشنایی با انواع داروها

عوارض انواع داروها و....

 -----------

ورود

حاضرين در سايت

ما 198 مهمان و بدون عضو آنلاین داریم

برای حمایت از ما امتیاز دهید